غیبت پررنگ بازیگران خاطره ساز در سینما
احمد صبریان
منتشر شده در هفته نامه نخست پنجشنبه 8 ابان ماه 1399
این که می گویند «سینما بی رحم است» چندان بی راه نیست چرا که با توجه به شرایط و موقعیت کنونی سینما به لحاظ اقتصادی، بسیاری از بازیگران خواسته یا ناخواسته از حضور در سینما کناره گیری کرده یا به نحوی کنار گذاشته شده اند، اگرچه شاید در تلویزیون و تئاتر نقش های کمرنگی داشته باشند. در شرایطی که پیشکسوتان و بزرگان بازیگری سینمای ایران خانه نشینی را به بازی در مقابل دوربین ترجیح داده اند، ورود بی ضابطه بازیگران بی تجربه و جوان که البته زنگ خطری برای آینده سینمای ایران است، همچنان ادامه دارد. سال هاست تماشاگران حرفه ای سینما از تماشای نقش آفرینی های تحسین برانگیز و درخشان بازیگرانی چون: احمد نجفی، اسماعیل شنگله، ابراهیم آبادی، ایرج راد، بهزاد خداویسی، پری امیرحمزه، روح انگیز مهتدی، جهانگیر الماسی ، اکبر معززی، الهام پاوه نژاد، عنایت شفیعی، یاسمین ملک نصر و... محروم مانده اند. این در حالی است که این بازیگران نقش بسزایی در ماندگاری فیلم هایی دارند که در آنها ایفای نقش کرده اند. اگر اهل سینما نباشید نام بسیاری از آنها از خاطرتان رفته است و این جای تاسف دارد که سرمایه های بازیگری به فراموشی سپرده شده اند. با مروری بر غیبت خواسته یا ناخواسته برخی از این بازیگران یاد آنها را در خاطر دوستداران سینما زنده می کنیم.
نمی توانم سر لوکیشن بروم
فیلم شناسی: هامون، لیلا و پری (داریوش مهرجویی) ، دل و دشنه (مسعود جعفری جوزانی)، دلشدگان (زنده یاد علی حاتمی)، خط قرمز (مسعود کیمیایی) ،برج مینو (ابراهیم حاتمی کیا)، میهمانی خصوصی (حسن هدایت) و...
توران مهرزاد متولد 1309 تهران است و فعالیت درعرصه دوبله را از سال 1338 آغاز و جای «سوفیا لورن» و«لورن باکال» صحبت کرده است. سال 1347 وارد عرصه سینما شد و تاکنون چندین جایزه بازیگری از جشنواره های مختلف دریافت کرده و 4 کتاب نیز درباره «تکنیک بازیگری» از وی به چاپ رسیده است. در سریال های «این خانه دور است» و «امام علی(ع)» در نقش «اسما» خواهر عایشه ایفای نقش کرد. آخرین حضور توران مهرزاد در سینما ایفای نقش در فیلم تلویزیونی «عینک دودی» ساخته محمدحسین لطیفی در سال 1378 است. او ایفاگر نقش های مادر مهشید (بیتا فرهی) در هامون، مادر لیلا (لیلا حاتمی) در لیلا، مادر پری (نیکی کریمی) در فیلم های «پری» و«برج مینو» است. مهرزاد در سال های اخیر فعالیتش را به بازی در نمایش های رادیویی محدود کرده است و هر از گاهی نقش های کوتاهی را در نمایشهای رادیویی صحبت می کند. توران مهرزاد می گوید: «پس از سریال امام علی(ع) کارگردانان بسیاری به سراغم آمدند اما دیگر علاقه ای به بازی در نقش های تکراری نداشتم، از طرفی کار ضبط طولانی برایم سخت بود. از زمانی که زمین خوردم و در بیمارستان بستری شدم سال ها می گذرد ولی هنوز حالم خوب نیست . پیشنهادهای کاری به من شد که به خاطر بیماری قادر به رفتن سر لوکیشن نیستم اگر حالم خوب شود حاضرم کار کنم به شرط آن که نقش طولانی نباشد. به همه نقش هایی که بازی کرده ام علاقه دارم ولی شاهزاده خانم «دلشدگان» زنده یاد علی حاتمی را خیلی دوست دارم. گاهی برای بازی در سینما و تلویزیون با من تماس میگیرند، اما نمی پذیرم چون زمان طولانی کار مرا خسته می کند و فقط می توانم دو سه روز سر کار حاضر شوم.»
پس از بازنشستگی جلوی دوربین می روم
فیلم شناسی: پرواز پنجم ژوئن (علیرضا سمیع آذر)، شبح کژدم (کیانوش عیاری)، طپش و همنفس (مهدی فخیم زاده)، فرود درغربت (سعید اسدی)، نصف جهان (مرتضی شاملی)، تصویر آخر(مهدی صباغ زاده) و...
ناصر آقایی متولد 1325 قم و دارای مدرک دکترا از دانشگاه «واریک» انگلستان، کارشناسی ارشد از دانشگاه ایالتی «فلوریدا» و کارشناسی هنرهای نمایشی از دانشکده هنرهای دراماتیک است. آخرین بازی اش در سینما در فیلم «360 درجه» ساخته سام قریبیان در سال 1394 است. ناصر آقایی در فیلم جاسوسی «پرواز پنجم ژوئن» نقش «فریبرز اتابکی » سرکرده یک باند هواپیماربایی را ایفا کرد و بازی باورپذیر و شباهت های فیزیکی اش به بازیگران خارجی سبب شد نقش و بازی اش به دل بنشیند و تماشاگر او را باور کند. در فیلم تحسین شده «شبح کژدم» کیانوش عیاری که یکی از فیلم های شاخص درباره سینماست، نقش آفرینی تاثیرگذارش در مقابل بازی تحسین برانگیز جهانگیر الماسی به چشم منتقدان آمد. ناصر آقایی میگوید: «این روزها بیشتر مشغول کارهای دانشگاهی هستم و کمتر فرصت می کنم برابر دوربین حاضر شوم. نزدیک 30 سال است در دانشگاه حضور دارم و این کار حرفه اصلی من است و در کارهای سینما و تلویزیون هم در هر فرصتی که فراهم شود، کار می کنم. شاید پس از بازنشستگی این فرصت بیشتر فراهم شود که بتوانم در برابر دوربین حضور داشته باشم.»
سینمای امروز باب طبع من نیست
فیلم شناسی: تیغ و ابریشم و دندان مار( مسعود کیمیایی)، آخرین پرواز (احمدرضا درویش)، زمان از دست رفته (پوران درخشنده)، دلشدگان (زنده یاد علی حاتمی)، دادستان (بزرگمهر رفیعا)، عشق کافی نیست، مارال (مهدی صباغ زاده)، قدمگاه (محمدمهدی عسگرپور) و....
فرامرز صدیقی متولد 1328 سقز و دانش آموخته تئاتر از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران است. سینما را با بازی در فیلم «چشمه» به کارگردانی آربی آوانسیان تجربه کرد. نامزد بهترین نقش اول مرد برای بازی در فیلم «دندان مار» اثر مسعود کیمیایی و برنده سیمرغ بلورین بهترین نقش اول مرد برای بازی در فیلم «دادستان» بزرگمهر رفیعا از جشنواره فیلم فجر شد. فرامرز صدیقی علاوه بر بازیگری، کارگردانی فیلم «طعمه» را نیز سال ۷۱ در کارنامه اش به ثبت رسانده است. آخرین حضور وی در سینما بازی در فیلم «خاک و آتش » ساخته مهدی صباغ زاده در سال 1389است. بی شک بازی درخشان وی در نقش «رضا»ی «دندان مار» کیمیایی و رابطه دریغ انگیز استاد و شاگردی اش با آقا جلال (زنده یاد جلال مقدم) و همچنین دوستی با احمد (احمد نجفی) جوان جنوبی جنگ زده و صمیمیت اش با خواهرش زیور (گلچهره سجادیه)، در خاطر بسیاری از تماشاگران حرفه ای و منتقدان سختگیر سینما حک شده است. صدیقی نقش خاطره انگیز بازپرس «تیغ و ابریشم» مسعود کیمیایی را بسیار تاثیرگذار بازی کرد که تلاش داشت سوسن مکاشی «فریماه فرجامی» را از دام اعتیاد برهاند. فرامرز صدیقی که چند سالی است کمتر خبری از وی در عرصه سینما به گوش می رسد یا در رسانه ها بازتاب دارد تصریح میکند: «سینما این روزها چندان باب طبع من نیست. دوست ندارم در فیلم هایی بازی کنم که حرفی برای گفتن ندارند. ترجیح می دهم در شرایط کنونی سینما و بازیگری به کارنامه ام خدشه نزنم و با بازی در هر فیلمی اعتبارم در سینما را زیر سوال نبرم.»
نمی توانم زیاد سر صحنه بمانم
فیلم شناسی: شیر سنگی (مسعود جعفری جوزانی)، پرنده کوچک خوشبختی (پوران درخشنده) ، دزد عروسکها (محمد رضا هنرمند)، شیفته، اثیری و جنایت (محمدعلی سجادی )، آبی (حمید لبخنده) و …
آزیتا لاچینی متولد سال 1316 در تهران و همسر بازیگر فقید «فیروز بهجت محمدی» است. بسیاری از تماشاگران سینما و تلویزیون «گل بانو»ی «شیر سنگی»، مادر روجا (لعیا زنگنه) در« شیفته»، مادر سمندر (امین حیایی) در «اثیری»، مادر مهتاج (میترا حجار) در «جنایت»، خانم مدیر خشک و قانون مدار در« پرنده کوچک خوشبختی»، مادر آذر (کمند امیر سلیمانی) در «پدرسالار» و مادرمریم افشار(لعیا زنگنه ) را در «در پناه تو» با بازی آزیتا لاچینی در خاطر دارند. آخرین حضورش در سینما بازی در فیلم «پرونده ای برای سارا» ساخته نادر مقدس در سال 1393 است. صدایش به جای «مادر اوشین» در سریال «سال های دور از خانه» در ذهن خیلی ها حک شده و خاطره ساز است. آزیتا لاچینی این روزها حال چندان مساعدی ندارد و اظهار می کند: «بیماری وجودم را گرفته اما باز هم می خندم و خدا را شکر می کنم. با این که تجربه سال ها بازی در سینما و تلویزیون را دارم اما با این وجود از طرف ارشاد تحت بیمه ای هستم که اصلا به درد من نمی خورد و همه ویزیت ها و داروهایم را آزاد حساب می کنم. برای درمان بیماری هایم مجبور شده ام به چند بانک بدهکار شوم و وام بگیرم. سال هاست سر کار نمی روم. راستش را بخواهید زیاد نمی توانم سر صحنه بمانم. انرژی قدیم را ندارم اما دوبله را دوست دارم.»
می خواهم استراحت کنم
فیلم شناسی: کرکس ها می میرند و وکیل اول (جمشید حیدری)، در محاصره و بالاش (اکبر صادقی) ،افسون (محمد رضا صفوی)، تپش و خواستگاری (مهدی فخیم زاده)، کمیته مجازات (زنده یاد علی حاتمی)، نیما یوشیج (نادر کجوری)، «به خاطر خواهرم» (حجت ا... سیفی) و...
اسماعیل محرابی متولد 1323 و دانش آموخته کارشناسی تئاتر از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران و پدر آشا محرابی بازیگر سینما و تلویزیون است. بازی در سینما را از سال 1359 با «کرکس ها میمیرند» آغاز کرد. وی در مجموعه های ارزشمند و فاخر تلویزیون از جمله «سربداران» محمدعلی نجفی، «هزاردستان» زنده یاد علی حاتمی، «بوعلی سینا»ی کیهان رهگذار، «تنهاترین سردار» مهدی فخیم زاده، «خانه سبز» و «سرزمین سبز» بیژن بیرنگ و مسعود رسام و زیر بازارچه (رضا ژیان) ایفای نقش کرده است. هنوز بازی تاثیرگذار و باورپذیرش در فیلم «خواستگاری» مهدی فخیم زاده در نقش پسری متعصب که با ازدواج مادرش (ثریا قاسمی) و زنده یاد هادی اسلامی مخالفت می کرد و دردسر می آفرید شیرین به نظر می رسد. مخاطبان حرفه ای تلویزیون نیزهنوز نقش آفرینی های خاطره انگیز وی را در سریال «آیینه» غلامحسین لطفی فراموش نکرده اند . بازی اسماعیل محرابی در نقش «نصر ا... خرمی » مامور سرشماری سریال «هزاردستان» که با دوچرخه اش همراه جمشید لایق (جعفرقلی خان نشاط) درگیر سرشماری نفوس تهران بود در خاطر خیلیها حک شده است. آخرین حضور وی در سینما به بازی در فیلم «گذر موقت» ساخته افشین هاشمی در سال 1394 بازمی گردد. اسماعیل محرابی می گوید: «خواستم کمی استراحت کنم. هم استراحت می کنم و هم منتظر کار خوب می مانم. برخی گفته اند من حوصله بازی کردن ندارم در حالی که این طور نیست فقط دوست ندارم زیاد بازی کنم. ترجیح می دهم کم کار کنم اما در یک کار خوب بازی کنم. وقتی حاضرم از بازیگری منصرف شوم که کار خوبی پیشنهاد نشود.»
نوشتارهایی از سینما تئاتر و تلویزیون