نقد انیمیشن ایرانی"در سایه سرو"برنده اسکار ۲۰۲۵

احمد صبریان

نمی‌توانم ذوق و شوقم را از این که انیمیشن ۲۰ دقیقه‌ای «در سایه‌ی سرو» ساخته‌ی شیرین سوهانی و حسین ملایمی از ایران برنده‌ی جایزه‌ی اسکار شد، پنهان کنم. جایزه‌ای شایسته و به حق و نه سیاسی که تماشای آن انسانی‌ترین و عاطفی‌ترین دقایق سینمایی امسال را برایم رقم زد. بعد از دو اسکار فیلم‌های فرهادی، حالا به نظر می‌رسد سینمای ایران در اسکار هم جای پایش محکم شده آن هم در روزهایی که دیگر فیلم‌های خوب‌مان در جشنواره‌ها کمرنگ شده‌اند.

اول درباره‌ی شرایط خلاقانه‌ی ساخت «در سایه‌ی سرو» بگویم. در همین اسکار فیلم‌هایی بودند که با سر و صدای زیاد تولید و پخش شدند. از فیلم «دانه انجیر معابد» که در بخش بهترین فیلم خارجی‌زبان از سمت آلمان البته نامزد شده بود بگیرید تا «بروتالیست» سه ساعت و نیمه که در نهایت برای آدرین برودی جایزه‌ی اسکار بهترین بازیگر را به ارمغان آورد. فیلم‌های پرزرق و برق با عناوین دهان پرکن که درنهایت سینمایشان کمرنگ‌تر از پیام‌هایشان بود. در این شرایط اسکار «در سایه‌ی سرو» شبیه اسکار بهترین فیلم به «آنورا» بارقه‌ی امیدی بود که هنوز سینما و نمایش لطافت لحظه‌های انسانی دیده و تحویل گرفته می‌شود.

از آن طرف در همین جشنواره‌ی فجر خودمان امسال انیمیشن‌های سینمایی دیدیم با تولیدات عظیم و صداپیشه‌های سلبریتی که در روایت و برانگیختن احساسات مخاطب و جهان‌بینی به گرد پای انیمیشن «در سایه‌ی سرو» هم نمی‌رسیدند.

نقد فیلم «در سایه‌ی سرو»

انیمیشن شروع طوفانی دارد. شیشه‌های شکسته‌ی چسب خورده برای ما یادآور جنگ است اما جلوتر متوجه می‌شویم که دشمن این‌بار بیرونی نیست. این شکستگی‌ها نتیجه‌ی حمله‌ی یک دشمن بیرونی در گذشته است که به نبردی درونی تبدیل شده. روایت ضدجنگ فیلم قرار نیست از همان اول خودش را توی صورت تماشاگر بکوبد. اول آدم‌ها مهم‌اند. با این حال صدای شکستن شیشه‌ها مو به تن آدم سیخ می‌کند. مردی که بیشتر از ماهی داخل تنگ و شیشه‌ی پنجره و آینه به خودش آسیب می‌زند. دخترش که از نجات پدر ناتوان است و دلمان به حال او و مظلومیتش می‌سوزد. بعد به لحاظ بصری همه‌ی این‌ها خیلی زیبا روایت می‌شود. مایعات از شکستن‌ها سرریز می‌شوند. آب از تنگ، خون از شکاف پیشانی پدر و لب چاک‌خورده‌ی دختر. همه‌ی جزییات این خانه شکسته است از اشیا تا آدم‌ها.

عاشق تمهیدات بصری شدم که در این ۲۰ دقیقه حس و حال کاراکترها را انعکاس می‌داد. وقتی دختر می‌خواهد بیرون بزند و پدر مثل طنابی دورش حلقه می‌شود که نگذارد. وقتی تروما در جانش بیدار می‌شود و صورتش آبی می‌شود. چرا آبی؟ شاید چون مرد اهل دریاست. عاشق تمهید شکستن فیزیکی آدم‌ها مثل وقتی دختر هولش می‌دهد و پدر در ساحل می‌افتد. محشر است.

با حضور یک نهنگ در ساحل همه چیز عوض می‌شود. زندگی که بی‌معنا بوده حالا دلیلی برای مبارزه پیدا می‌کند. آن وجه مهربان پدر رویش را نشان می‌دهد. آن مبارزه‌ای که مرد زمانی در آن همسر و کشتی‌اش را باخته بود حالا تبدیل به مبارزه‌ای در ظاهر برای نجات یک ماهی بزرگ (در تناظر با همان ماهی کوچک که اول کار تنگش را شکسته بود) و در حقیقت برای نجات خودش و رابطه‌اش با دخترش می‌شود.

این ۲۰ دقیقه در همه‌ی جزییات از تصویر تا صدا تا موسیقی تا روایت فیلمی انسانی و درست و تلخ و شیرین است. اسکارش برای همین ارزش دارد. این که فقط پیام نیست بدون قالب سینمایی. و فقط هم فرم نیست. در یکی از بدترین سال‌های سینمایی، «زیر سایه‌ی سرو» نمایش ناامیدی و جدال درونی آدم‌ها، انگیزه برای مبارزه و درنهایت رسیدن به ساحل آرامش است.

دست های پشت پرده سینما، مانع اکران قاتل و وحشی

احمد صبریان

گزارش مفصل و پر نکته از بحث پرشور درباره‌ی جشن‌واره‌ی فیلم فجر 1403

🍀 محمود گبرلو، عضو هیات انتخاب جشن‌واره‌ی فیلمِ فجر: «سال آینده سال خوبی برای سینمای ایران نیست.»

/ «فیلم‌ساز ما به لحاظ ساختاری، قدرت بالایی دارد اما کسانی که برای تولید سینمای ایران برنامه‌ریزی می‌کند، عقب‌تر از تماشاگر و فیلم‌ساز هستند.»

/ «‌[درباره‌ی "قاتل و وحشی"] در پشت پرده تصمیمات متعددی درباره اکران فیلم" قاتل و وحشی" وسینمای ایران گرفته می‌شود که ما متوجه آن نمی‌شویم».

🍀 مهدی کرم‌پور: « ما حتی سه فیلم اجتماعی جدی هم در بین این 33 فیلم نداشتیم» «این سیستم خودش را آپدیت نکرده و همان‌گونه‌ای کار می‌کند که در دهه ۷۰ بود.»

/ «متاسفانه اکنون محتوای ضعیفی داریم و فیلم‌سازانی که نگاه راه‌بردی جدی داشته باشند، نداریم».

🍀 سجاد نوروزی: «ایران بعد از آبان ۹۸ یک ایران است و ایران قبل از آبان ۹۸ یک ایران دیگر و این اصلا به دولت ربطی ندارد»

/«زمانی که ماهیت توسعه نیافته باشد ما در این جلسه به جای اینکه بررسی کنیم چطور شد که مخاطب دوباره به جشن‌واره برگشته است، درباره این صحبت می‌کنیم که چطور این همه حاشیه ایجاد شد».

🍀 امیر قادری: «سال آینده آن‌قدر که منتظر جشن‌واره‌ی فیلم کوتاه هستم، منتظر جشنواره

فیلم فجر نیستم»

/ «مردم هم‌واره سینمای ایران را می‌بخشند و دوباره سرخورده می‌شوند.»

/ «جشنواره فیلم فجر 43 نشان داد که سه جریان سینمای ایران یعنی سینماهای استراتژیک، اجتماعی و کمدی رو به افول هستند.»

/ «همان‌قدر که تصمیمات حاکمیتی در رسیدن ما به این نقطه تاثیر دارد، حلقه‌های سینمایی ما در بخش خصوصی که از دهه ۶۰ شکل گرفته است در این نوع انحصار سینما نقش دارد».

🎬🎬🎬 نقد و نظر

فکر می‌کنم نتیجه بحث این است که به هرحال بعد از مدتی مردم دوباره تا حدی بخشیده و به جشن‌واره برگشته‌اند. از طرف دیگر سینمای ایران در بخش‌های مختلف خود یعنی آثار کمدی، اجتماعی، ارگانی و... محصولات مفید و تماشاگرپسند تولید نکرده و این دوباره باعث سرخوردگی می‌شود. اگر تغییراتی در تصمیم‌گیری‌ها اتفاق نیفتد، ما نتیجه‌ای خواهیم گرفت که تا الان وجود داشته است. باید تصمیم‌های تازه‌ای گرفته و روزنه‌های جدیدی باز شود که حرف‌هایی که این‌جا گفته شد، تکرار نشود...

در باره احمد صبریان روزنامه نگار و منقد سینما

در باره احمد صبریان

احمد صبریان روزنامه‌نگار و منتقد سینما در روزنامه خراسان فعالیت می‌کند و در نشریات دیگر نیز به نگارش،نقد و ترجمه مطالب سبنمایی می پردازد.

سایت «نگاتیوهای سپید» به نشانی sabrian.blogfa.com متعلق به احمد صبریان است که در آن به نقد و بررسی فیلم‌های سینمایی و مجموعه های تلویزیونی می‌پردازد.

برای مثال، در یادداشتی با عنوان «توقف در شوخی‌های سطحی»، او به نقد مجموعه نوروزی «قرارگاه مسکونی» ساخته جواد رضویان پرداخته و از شوخی‌های سطحی در آن انتقاد کرده است.

احمد صبریان به تحلیل‌هایی که به جنبه‌های مختلف فنی، هنری و اجتماعی آثار سینمایی می‌پردازد، مشهور است.

برای مثال احمد صبریان در نقدهایی که برای فیلم‌های سینمایی نوشته است، به دقت به موضوعاتی چون داستان‌پردازی، شخصیت‌پردازی، کارگردانی و بازیگری اشاره می‌کند. در مورد فیلم‌های اجتماعی و فرهنگی نیز نقدهای عمیقی ارائه می‌دهد، و نقدهایی به روندهای سینمای ایران نیز داشته است.

احمد صبریان در برخی نقدهایش، به نحوهٔ برخورد فیلمسازان با مسائل اجتماعی و تاثیر فیلم‌ها بر جامعه پرداخته و بر نگاه هنری به سینما تأکید دارد. او معمولاً تلاش می‌کند که علاوه بر نقد محتوایی، به جنبه‌های تکنیکی و بصری فیلم‌ها نیز اشاره کند.

احمد صبریان در مورد فیلم‌های اجتماعی و فرهنگی نیز نقدهای عمیقی ارائه می‌دهد، و نقدهایی به روندهای سینمای ایران نیز داشته است.همچنین او به نقد هایی در مورد بازیگران هم پرداخته است.

احمد صبریان در این زمینه به ارزیابی توانایی‌های بازیگران می‌پردازد و تلاش می‌کند که نقش آن‌ها در پیشبرد داستان و برقراری ارتباط با مخاطب را بررسی کند. در برخی از یادداشت‌هایش، حتی به تحلیل جزئیات بازی و نحوهٔ اجرای نقش‌ها می‌پردازد.

احمد صبریان به عنوان روزنامه نگار و منقد سینما تا کنون چندین بار به عنوان منتقد برگزیده در جشنواره فیلم فجر،جشنواره سینما و زن،جشنواره فیلم های دفاع مقدس،جشنواره فصلی مطبوعات و جشن منتقدان و نویسندگان سبنمایی ایران معرفی شده است.

احمد صبریان در مجلات سینمایی از جمله فیلم ،گزارش فیلم،فیلم و سینما، صنعت سینما،دنیای تصویر ،همشهری جوان و ماهنامه سینمایی ۲۴ به نگارش و نقد سینمایی پرداخته ودر نشریات خراسان،جام جم ،همشهری،ایران، شرق،صبح امروز،قدس،شهر آرا و افتاب یزد نیز به عنوان منتقد سبنما مقالات و نقدها یی نوشته است.

احمد صبریان علاوه بر ترجمه متون و مطالب سبنمایی با کارگردانان ،بازیگران و عوامل سبنمای ایران از جمله داریوش مهرجویی،مسعود کیمیایی،رخشان بنی اعتماد،رسول ملاقلی پور،رسول صدر عاملی ،لیلا حاتمی ،رویا نو نهالی ،علی مصفا ،امین حیایی ،هنگامه قاضیانی ،میترا حجار،گلچهره سجادیه،مجید انتظامی ،محمود کلاری ،حسن خسندوست ،کیوان مقدم مستانه مهاجر گفتگو های جالب و جذابی دارد.

در مجموع، نقدهای احمد صبریان فراتر از صرفاً بررسی فیلم‌ها است و در کنار تحلیل‌های فنی، به مباحث فرهنگی و اجتماعی هم پرداخته می‌شود. این باعث می‌شود که خوانندگان از دیدگاه‌های متنوعی دربارهٔ سینما و فیلم‌ها آگاه شوند.

احمد صبریان همچنین در مورد مسائل عمومی سینما نیز تحلیل‌هایی ارائه می‌دهد. برای نمونه، در برخی از نقدهایش به روند سینمای ایران، مانند تغییرات در نوع فیلمسازی، کیفیت آثار و چالش‌های صنعت سینما در کشور اشاره کرده است.

اگر به این موضوعات علاقه دارید، خواندن مقالات و نقدهای بیشتری از او می‌تواند مفید باشد.

اگر علاقه‌مند به بررسی دقیق‌تر نقدهای احمد صبریان هستید، بهتر است به سایتش مراجعه کنید تا بتوانید مقالات و نقدهای بیشتری بخوانید.