نگاتیوهای سپید /احمد صبریان

  منتشر شده در روزنامه خراسان چهارشنبه 19 فروردین 94

نقدی بر سریال «فوق سری» ساخته مهدی فخیم زاده

شبکه های مختلف تلویزیون امسال نیز در تعطیات نوروزهمچون سال های گذشته، سریال های مختلفی را برای پخش درنظر گرفتند. شبکه اول نیز برخاف چند سال گذشته که عیدها مخاطبان خود را به میهمانی« پایتخت» می برد ،امسال سریال پلیسی-کمدی «فوق سری» به کارگردانی مهدی فخیم زاده را روانه آنتن پخش کرد. هنوز چند قسمتی به پایان پخش آن باقی نمانده بود که فخیم زاده ازاعمال ممیزی بر این سریال خبر و نسبت به نحوه پخش آن به شدت واکنش نشان داد.اگر چه سخنان فخیم زاده حکایت از سانسور بیش از حد «فوق سری»دارد اما ملاک برای قضاوت درباره یک اثر بی گمان همان است که مخاطب و منتقد به دیدن آن نشسته اند. با کمی دقت می شود حدس زد که حذف و ممیزی های این مجموعه چندان اساسی و کلیدی نبوده است چرا که به روند قصه آسیب نزده ،پلانی بدون هماهنگی به پلان دیگر کات نشده یا روند قصه مبهم نبوده است.

  شتاب زدگی پر رنگ

فخیم زاده پیش از این سریال های پلیسی «خواب و بیدار»،«بی صدا فریاد کن»، «حس سوم » و «ساختمان 85»را برای تلویزیون کارگردانی کرده است که در زمان پخش جزو پر مخاطب ترین ها بودند.بامروری گذرابر کارنامه سینمایی و تلویزیونی وی می توان دریافت که در همه آثاراو رگه هایی از طنز وجود دارد و «فوق سری » هم از این قاعده مستثنا نبود. بیشتر بار طنز سریال بر دوش شخصیت «ناصر افراشته »مهدی فخیم زاده بود چرا که نمی شود از شخصیتی که سرهنگ و مامور یک عملیات پلیسی است انتظار طنز پردازی داشت. به همین سبب شخصیت جدی سرهنگ نادری«حبیب دهقان نسب» فقط در مواجهه با «ناصر پاپتی» تا حدی به طنز گرایش داشت . با توجه به این که متن سریال به طور کامل آماده نبوده است در ساخت ،طراحی پیرنگ ها وداستانک ها و روابط میان شخصیت ها ی اثر شتاب زدگی به شدت به چشم می آید. خط روایی سریال به گونه ای بودکه ماجرای دستگیری «ناصر پاپتی» زندگی »«سرهنگ نصراللهی »را تحت الشعاع قرار می داد و درام اصلی شکل می گرفت وهمین خط روایی فضای جذاب و دراماتیکی ایجاد و بیننده را پیگیر ماجرامی کرد. با این وجوددر بین مجموعه های تلویزیونی نوروز سریال «فوق سری» در رده آثاری قرار می گیرد که مخاطبان از آن استقبال شایان توجهی کردند.

اتفاقاتی که نمی شودباورشان کرد

فخیم زاده در« فوق سری »داستانش را در قالبی رئال روایت کرد اما گاه به خاطر ایجادفضای فانتزی لحن طنز به خود می گرفت وهمین موجب دوپاره شدن لحن داستان می شد. مخاطب در این سریال با یک گروه عملیاتی قدرتمند و باهوش مواجه نیست چرا که طرف بزهکار داستان هم تا حدی زیرک به نظر می رسید. بیشتراتفاقات چنان ساده و تصادفی رخ می داد که غیرمنطقی و باور ناپذیر جلوه می کرد. اغراق درنحوه رفتاروگفتار سبک سرانه باران عروس خانواده نصراللهی و کنجکاوی ها و دخالت های بی مورد ش و همچنین رفتار منفعلانه پسر سرهنگ برای مخاطب تا حد زیادی آزار دهنده بود . از طرفی «سرهنگ نادری» و «سرهنگ نصراللهی» بار ها به گونه ای مرتکب اشتباه می شدند که برای مخاطب جای هیچ گونه توجیهی نداشت. به عنوان نمونه وارد کردن باران عروس سرهنگ نصراللهی به عملیات و تردید او نسبت به سرهنگ در نهایت به لو رفتن عملیات منجر شد. از طرفی انتقال قاچاقچی مواد مخدر و محکوم به اعدام به محلی خارج از زندان و فرار کردن «مجید باستان» آن هم در ابتدایی ترین شکل ممکن، اقتدار نیروی امنیتی را به عنوان نهادی حفاظتی و امنیتی زیر سوال می برد. همچنین روابط میان پلیس و ناصر پاپتی و خانواده اش و اختیاراتی که به او داده می شود عاری از هرگونه منطق بود که این را بایدنتیجه شخصیت پردازی های ضعیف سریال دانست . «فوق سری» با وجود برخی کاستی ها اثری ضعیف در کارنامه فخیم زاده به شمار می آید اما چون قصه ای پرفراز و نشیب داشت، مخاطبان همچون دیگر سریال های این کارگردان پیگیر تماشای آن بودند. ولی این هرگز به معنای نادیده پنداشتن کاستی های اثری نیست که سازنده اش بارها توانمندی خود را در ساخت آثار پلیسی به اثبات رسانده است.

 خاطره خوبی که تکرار نشد

درحقیقت مهم ترین عامل جذب مخاطب و ایجاد تعلیق در «فوق سری » چگونگی مواجهه پلیس و مجرم و اتفاقات و ماجراهای پس از آن بود. شخصیت ها در سریال«فوق سری» بیشتر به تیپ تنه می زدندو مخاطب از داستان و آدم های داستان چند گام پیش تر بود و می توانست ادامه داستان را حدس بزند. بی شک «فوق سری» با وجود فیلم نامه ای ضعیف،شخصیت پردازی های خام دستانه،دیالوگ های سطحی از بازی های خوب وروان مهدی فخیم زاده )سرهنگ نصر اللهی( ،حبیب دهقان نسب )سرهنگ نادری، فریبا کوثری (فاطمه) رامین راستاد(بهرام) ،امیر محمد زند(دانیال ) و به ویژه بازی متفاوت شقایق فراهانی(سهیلا) بهره برده است .همان طور که بازی باران(گلناز صادقی)،پسر سرهنگ و نیز صداگذاری شخصیت «ناصر پا پتی » آزار دهنده بود. بی تردید مخاطبانی که خاطره خوش تماشای آثاری همچون خواب و بیدار ،بی صدا فریاد کن، ساختمان85  وحس سوم را از فخیم زاده در ذهن داشتند در «فوق سری» نیز منتظر تکرار این خاطره خوب بودند که متاسفانه این انتظار بر آورده نشد.