سینمای ایران در هر دوره از حیات پرفراز و نشیب خود، با مسائل و مشکلات فراوان و خاصی مواجه بوده است. از نبود فیلم نامه های منسجم و متون قابل اعتنا گرفته، تا کمبود تجهیزات فنی، سالن های نامناسب نمایش فیلم، اکران محدود فیلم های فرهنگی، هجوم یک باره کمدی های سطحی و سخیف بر پرده سینما و... . یکی از مشکلاتی که از ابتدای پیدایش سینما تاکنون، بسیاری از فیلم سازان با آن دست و پنجه نرم کرده اند، مسئله «نظارت و ممیزی» آثار سینمایی است. معضلی که گاه به توقیف کامل برخی فیلم ها و تولیدات سینمایی انجامیده است. متاسفانه نظارت و ممیزی نیز در هر مقطع زمانی و با روی کارآمدن مدیران و سیاست گذاران جدید، شکلی دیگر به خود گرفته است. هفته گذشته «مصطفی آل احمد» نسبت به ممیزی هایی که برای نمایش عمومی فیلمش، در نظر گرفته شده است واکنش نشان داد.

فیلم «پوسته» که نخستین فیلم بلند سینمایی «آل احمد» است، پیش از این در جشنواره فیلم فجر سال گذشته به نمایش درآمد. اما اکنون برای نمایش عمومی، با اصلاحیه های متعددی مواجه شده است. «آل احمد» اصلاحیه های وارد شده به این فیلم را غیرمعمول و کلی می داند و معتقد است: من فیلمی با موضوعی کاملا فلسفی ساخته ام. چون معتقدم که فیلم ساز، دغدغه های مهم تری از پرداختن به مسائل سیاسی روزمره دارد. در حقیقت سانسور و ممیزی، در راستای حفظ منافع ممالک مختلف صورت می گیرد، نه در رد مسائل تئوریک و نظری. وی بیان می کند: فیلم سازان ایرانی انتظار دارند کارشناسان اداره ارزشیابی و نظارت، هر فیلمی را در سبک و سیاق خاص آن، بررسی کنند نه این که همه چیز از نظر سیاسی ارزیابی شود. چگونه می شود فیلم نامه ای که بارها خوانده و فیلمی که بارها دیده شده است، به یک باره با ممیزی تازه ای روبه رو شود. من در چنین تصمیم گیری هایی، ردپای یک جریان پنهانی را می بینم. به نظر می رسد اداره نظارت و مسئولان فرهنگی، با نوعی ترس و واهمه از برخورد برخی تهیه کنندگان -که می کوشند به برخی آثار انگ بزنند- با آثار سینمایی مواجه می شوند. بی شک تا زمانی که این واهمه از بین نرود، نمی توانیم با آثار سینمایی برخوردی واقع گرا داشته باشیم.

سامان سالور کارگردان فیلم هایی چون «چند کیلو خرما برای مراسم تدفین» و «ترانه تنهایی تهران» است. آثاری که با وجود نمایش در جشنواره های معتبر جهان و کسب جوایز فراوان از محافل سینمایی کشورهای مختلف، هنوز امکان نمایش عمومی در ایران را نیافته است.

وی درباره سیاست های ممیزی و نظارت در سینمای ایران به خراسان می گوید: به نظر می رسد محدودیت های جدیدی دارد به سینمای ایران تحمیل می شود. محدودیت هایی که بی شک برای بسیاری از فیلم سازان، موانع زیادی ایجاد می کند. این مرزبندی ها، کار را برای کارگردانان سینما دشوار می سازد. در نتیجه همین ممیزی ها و نظارت های سلیقه ای و شخصی بیش از دو سال است که ما در مهم ترین مراکز سینمایی، جشنواره های معتبر جهانی و محافل سینمایی کشورهای مختلف، نمایندگان قابل اعتنایی نداریم. تجربه ثابت کرده است که سیاست های سلیقه ای مسئولان فرهنگی و سینمایی، هیچ گاه نتیجه خوبی را به همراه نداشته است. وی می افزاید: انگار آن ها از خاطر برده اند که پرچم ایران را در بیشتر مواقع، سینمای ایران در جهان برافراشته است. فیلم هایی که همواره باعث حفظ آبروی سینمای ایران، در جهان شده است. به گمان من دیگر نباید به برخی فیلم ها، این انگ را زد که فقر را بزرگ نمایی می کنند. یا فیلم سازان را متهم کرد که در آثارشان سیاه نمایی می کنند. چرا که معتقدم این حرف ها و شعارها، دیگر خیلی نخ نما و کلیشه ای شده است. بیشتر فیلم سازان ما به خوبی خط قرمزها را می شناسند. اگرچه شاید برخی آثار این گونه بوده اند اما نمی توان این موضوع را به کلیه آثار سینمایی تعمیم داد. بدین معنا که بگوییم کلیه فیلم هایی که در جشنواره های خارجی موفق بوده و درخشیده اند، مصالح عمومی کشور را زیر سوال برده اند. به گمان من فیلم هایی که زبان بین المللی شان را پیدا کرده و از استانداردهای سینمایی لازم برخوردار است، هم مورد توجه جشنواره های خارجی قرار می گیرد و هم نماینده حفظ هویت و اعتبار سینمای کشور است.

کمال تبریزی کارگردان آثاری چون «لیلی با من است»، «مهر مادری»، «یک تکه نان» و «همیشه پای یک زن در میان است»، از جمله فیلم سازانی است که یکی از آثار وی -«مارمولک»- چند سال پیش برای نمایش عمومی دچار ممیزی شد.

وی درباره نحوه نظارت و ممیزی در سینمای ایران معتقد است: قوانینی همانند آن چه در ایران اعمال می شود، در سراسر جهان وجود دارد. در صورتی که این قوانین نباشد، بی شک دچار هرج و مرج می شویم. وی به ایرنا می گوید: ما قوانین را خوب می نویسیم اما در اجرای آن، با مشکلات بسیاری روبه رو هستیم. مشکل اصلی ما، تفسیر قوانین است. هنگامی که نظارت و ممیزی -که در شکل قانونی اش پسندیده است- با توجیه و تفسیر، پای خود را از حد قانون فراتر می گذارد، مشکلات بیشتر خود را نشان می دهد.

ابوالفضل جلیلی از کارگردانانی است که بیشتر آثار وی هنوز به دلایل مختلف، پروانه نمایش عمومی دریافت نکرده است. فیلم های جلیلی از جمله «رقص خاک»، «دت یعنی دختر»، «ابجد»، «یک داستان واقعی» و... با این که در جشنواره های معتبر جهانی به نمایش درآمده و جوایز بسیاری را، برای سینمای ایران به ارمغان آورده است، اما هنوز امکان نمایش در ایران را نیافته است. جلیلی درباره نحوه نظارت و ممیزی در سینمای ایران نظر دیگری دارد. وی در گفت وگو با خراسان اظهار می دارد: ما درباره ممیزی، قانون مدونی نداریم. بیشتر قوانین ما در این باره، سلیقه ای است. به جرأت می توان گفت حتی تعریفی هم از «نظارت و ممیزی» نداریم. برخی مسئولان سینمایی هم بیش از آن که نگران جامعه و شرایط اجتماعی باشند، نگران موقعیت شخصی خود هستند. به نظر من ممیزی باید باشد، اما در حد قانونی و نهادینه شده ای که در همه عرصه ها هم وجود دارد. مثلا در اقتصاد اگر قوانین مالیاتی نباشد، هرج و مرج می شود. در حوزه سینما هم باید قوانینی وجود داشته باشد. اما قوانین مدونی که آدم هایی متخصص و کارشناس، روی آن کار کرده باشند. این قانون نباید با تغییر سیاست ها و مدیران، تغییر کند.

محمد رسول اف نیز از کارگردانانی است که نخستین ساخته اش به نام «جزیره آهنی»، هنوز امکان نمایش عمومی در سینماهای کشور را پیدا نکرده است. وی در این باره اظهار می دارد: فضا در مورد «جزیره آهنی» روشن نیست و تاکنون نیز پاسخ واضحی، به پرسش های من درباره وضعیت این فیلم داده نشده است. حتی برای برگزاری نمایش خصوصی این فیلم، با مشکلاتی روبه رو بوده ام. البته هر آن چه تاکنون در مورد این فیلم بیان شده، شفاهی بوده است. با آن که مرجع اصلی صدورپروانه نمایش فیلم ها، اداره ارزشیابی و نظارت است اما گاه افرادی می خواهند فراقانونی عمل کنند. من با نظارت و ممیزی مخالف نیستم، چون معتقدم یک اثر هنری، نباید مصالح عمومی کشور را تهدید و موجبات بحرا ن های اجتماعی را فراهم کند. اگر ممیزی بدون حب و بغض و قانونی و به دور از سلیقه های شخصی باشد، باید آن را پذیرفت. اما مشکل این است که در سینمای ایران نظارت و ممیزی، بیشتر براساس مصالح شخصی و نگرش ها و ایده های شخصی و سلیقه ای صورت می گیرد.

خسرو سینایی نیز با انتقاد از ممیزی سلیقه ای فیلم ها و سریال های تلویزیونی و برخورد نامناسب با سینماگران می گوید: من هنوز خاطره تلخی از ممیزی فیلم «عروس آتش» در پخش تلویزیونی آن دارم. وی جرح و تعدیل و ممیزی یک اثر را، توهین آمیزترین برخورد با یک اثر هنری می داند. سینایی معتقد است: فیلم ها و آثاری که از تلویزیون پخش می شود، مجوزهای لازم را برای نمایش از نهادهای مربوطه و وزارت ارشاد گرفته است. پخش کامل یک فیلم یا اثر سینمایی در تلویزیون، در حقیقت نگه داشتن حرمت خالق آن است و هرگونه جرح، تعدیل، ممیزی و نظارت سلیقه ای، بی حرمتی به اثر و خالق آن است.

محمود اربابی (مدیرکل ارزشیابی و نظارت معاونت سینمایی وزارت ارشاد)، هدف از نظارت و ممیزی در سینمای ایران را چنین بیان می کند: هر فعالیتی که در سینما انجام می شود، برای این که نسبت خود را با گذشته، حال و آینده بداند، نیازمند بازنگری و ارزشیابی است. نظارت کمک می کند تا این مسیر به درستی طی شود و در نهایت ما به اهداف از پیش تعیین شده برسیم. چنان چه رسیدن به این اهداف ممکن نشد، موارد و عواملی که باعث این اتفاق شده است -ممیزی و نظارت- بررسی می شود.

وی در گفت وگویی  تصریح می کند: سینمای ایران باید در فرآیند فرهنگی جامعه، نقشی موثر و تعیین کننده داشته باشد. بی شک برای تحقق این هدف، باید مکانیزمی حاکم باشد تا این مسیر را مورد ارزیابی قرار دهد. قصد و غرض اداره کل ارزشیابی و نظارت، بررسی و نظارت بر فرآیند به وقوع پیوستن اقداماتی است که می تواند ما را به هدف اصلی برساند. اربابی معتقد است: مهم ترین وجه کار ارزشیابی و نظارت، توجه به حرفه ای بودن حرکت در سینماست. تطبیق برآیند فعالیت های سینمایی با قوانین را، مسئولان اداره نظارت باید انجام دهند. کار این اداره، نظارت بر خروجی مجموعه سینماست. وی درباره تغییر قوانین ممیزی با تغییر مدیران سینمایی اظهار می دارد: این مسئله کاملا طبیعی است. نمی توان انتظار داشت که مدیران تغییر نکنند. همان گونه که فیلم سازان تغییر می کنند، مدیران هم در حال تغییر هستند. من ضمن این که می پذیرم آدم ها با هم متفاوتند، اما به این مسئله هم اعتقاد دارم که آدم ها در اداره نظارت و ارزشیابی تنها در حد قانون با یکدیگر تفاوت دارند. بی تردید نگارش قوانین فرهنگی با متر و معیار دقیق، کار بسیار دشواری است.

«ادبیات و هنر» در بیشتر کشورهای جهان، به عنوان پشتوانه ای فرهنگی، همواره مورد توجه سیاست گذاران، نهادهای دولتی و رسانه های خصوصی یا وابسته به دولت بوده است. اگر با نگاهی بدون حب و بغض بخواهیم نقش رادیو و تلویزیون را در تقویت پایه ها و بنیادهای ادبی و هنری کشورهای شرق و غرب بررسی کنیم، بی تردید این نکته برایمان آشکار خواهد شد که این دو عرصه مهم و سرنوشت ساز همپای مقوله های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی برای دولتمردان و بنگاه های دولتی و خصوصی، رسانه های تصویری و شنیداری، مطبوعات و نشریات جایگاه ویژه خود را دارد. بدین معنا که اگر یک حادثه، رخداد و اتفاق سیاسی در کشورهای غربی یا شرقی کانون توجه قرار می گیرد و رسانه ها بخشی از مهم ترین بخش های خبری خود را به بازتاب این رویداد اختصاص می دهند، به همان اندازه نیز در انتشار و بازتاب وسیع، گسترده و جهانی رویدادهای فرهنگی، هنری و ادبی اهتمام فراوان دارند. پایگاه های اینترنتی خبری، نشریات و مطبوعات، رادیو، تلویزیون و شبکه های ماهواره ای نیز در این شرایط، با اختصاص مهم ترین بخش خود به مرور سرفصل های اخبار، اتفاق ها و رویدادهای ادبی- هنری، به بازتاب این جریان های فرهنگی می پردازند. بی تردید در دنیای معاصر به سبب مشکلات فراوانی که برای مردم وجود دارد، رسانه های تصویری جایگاهی فراتر از نشریات و رسانه های نوشتاری و مکتوب یافته اند. اگر امروز ما جزئی ترین اخبار ادبی- هنری جهان را بر تلکس های خبری، سایت های اینترنتی و شبکه های ماهواره ای پی گیری می کنیم، نشان از سیاست های ویژه و منحصر به فرد آن ها، در انتقال، بازتاب و بررسی شرایط ادبی- هنری جامعه خویش به جهانیان دارد. بی شک با توجه به طیف انبوه مخاطبان و در اختیار داشتن رسانه های پیشرفته خبری، می توان ثانیه به ثانیه از اخبار و رویدادهای سیاسی، اقتصادی، ادبی، هنری و اجتماعی آن ها آگاه شد. اگر امروز رخدادهای ادبی و هنری غرب با سرعتی فزاینده و در شمارگان بالا به اطلاع مخاطبان جهانی می رسد باید آن را مرهون سیاست های منسجم دانست که به منظور معرفی، شناسایی و تسلط ادبی و هنری آن ها بر دیگر کشورها پایه ریزی شده است. البته اگر وجه اطلاع رسانی این قضیه را نیز از نظر دور نداشته باشیم، باید اعتراف کرد که جهان ادبیات و هنر برای آن ها به همان میزان ارزشمند و مهم است که رخدادهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی برایشان در کانون توجه قرار می گیرد. اما متاسفانه ما با وجود برخورداری از ادبیات، هنر و فرهنگ گرانسنگ و دیرینه پایمان، هنوز سهم چندانی در رسانه های تصویری خود نداریم. صدا و سیما به عنوان رسانه ملی چنان در انتشار و بازتاب مهم ترین رخدادهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی رویه ای افراطی را پیش گرفته که چندان جایی برای اطلاع رسانی اخبار ادبی- هنری باقی نمانده است. اگر بخش های مختلف خبری صدا و سیما را در نظر بگیریم به این حقیقت تلخ می رسیم که سهم ادبیات و هنر کشور در این رسانه و بازتاب رخدادهای هنری و ادبی و اطلاع رسانی آن به مخاطبان مشتاق چنان اندک است که گاه مایه تاسف اهالی فرهنگ، ادب و هنر را فراهم می کند. در شرایطی که برای کوچک ترین موضوع سیاسی، اقتصادی و اجتماعی میزگردهای کارشناسی تشکیل داده می شود و با حضور صاحب نظران به بحث و تبادل نظر می پردازند، برای مهم ترین رخداد ادبیات و هنر کشور اگر به نظر آنان قابل طرح باشد، در حد یک خبر کوتاه و گذرا به آن بسنده می شود. شمار اندک برنامه ها و جنگ های ادبی، هنری، سینمایی، نبود میزگردهایی درخصوص مباحث ادبیات و هنر، اختصاص نیافتن شبکه ای به پخش، بررسی و نقد رویدادهای هنری- ادبی و... آن هم با توجه به نقش مهم، سرنوشت ساز و تاثیرگذار ادبیات و هنر بر تحولات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی موضوعی نیست که بتوان به سادگی از کنار آن گذشت. به راستی چند درصد از مخاطبان ادبیات، فرهنگ و هنر، جدیدترین و مهم ترین رخدادهای این عرصه را از طریق رسانه ملی پی گیری می کنند؟ در حالی که بیشتر نشریات و مطبوعات با اختصاص صفحه ای خاص به این موضوعات و نیز در نظر گرفتن ستون های خبری ویژه در بازتاب اخبار هنری، ادبی و سینمایی کشور تلاش شایان توجه و درخور تقدیری دارند، بی توجهی رسانه ملی به مسائل مهم این عرصه، جز این که اعتبار خود را به عنوان یک رسانه فراگیر و ملی زیر سوال ببرد و موضع مخالف خود را با ادبیات و هنر آشکار کند، پیامد دیگری به همراه ندارد. به راستی چند درصد از اخبار روزانه صدا و سیما به انتشار و بازتاب رخدادهای ادبی- هنری اختصاص دارد؟ چند درصد از اخبار مهمی که روزانه در نشریات و مطبوعات کشور به چاپ می رسد، از طریق رسانه ملی به گوش مخاطبان می رسد؟ تا چه میزان این رسانه در تعالی عرصه های ادبی و هنری کشور -به جز در ایام مناسبتی- که آن هم در حد یک اشاره کوتاه بوده، کوشیده است؟ شمار برنامه های تخصصی و میزگردهای ادبی- هنری و حضور صاحب نظران عرصه ادبیات و هنر در رسانه ملی تا چه حد است؟

اگر بخواهیم با آمار و ارقام درصدد پاسخ گویی به این پرسش ها برآییم، شاید حسرت دیگری در دلمان جا خوش کند و آه از نهادمان برآید. اما آنچه مسلم است این است که رسانه ملی به عنوان رسانه ای فراگیر که وظیفه آن اطلاع رسانی، برنامه سازی های متفاوت در عرصه های مختلف، تنویر افکار عمومی و فراهم کردن بستری لازم برای حضور بیشتر فرهیختگان و صاحب نظران است، در عرصه ادبیات و هنر نتوانسته است نقش تاثیرگذار خود را به انجام رساند. در حالی که جزئی ترین خبر سیاسی، اقتصادی و اجتماعی بارها و بارها در بخش های مختلف خبری رادیو و تلویزیون و در ساعات مختلف از شبکه های مختلف پخش می شود. مهم ترین اخبار عرصه ادبیات و هنر در کنداکتور پخش این رسانه جایی ندارد. درشرایطی که برای هر موضوع پیش پا افتاده و بارها مطرح شده ای، مصاحبه، گزارش، میزگرد و نقد برگزار می شود، کمتر شبکه ای درخصوص ادبیات و هنر کشور به برنامه سازی می پردازد.این حقیقت تلخ زمانی بیشتر آزاردهنده می شود که همین اخبار در شبکه های مختلف ماهواره ای خارج از کشور به نحو گسترده ای پوشش می یابد و با تهیه گزارش های مختلف سعی در جذب مخاطبان عرصه ادبیات و هنر ایران به خود را دارند. در حالی که شبکه های بی.بی.سی، سی.ان.ان، یورو نیوز، العالم، بلومبرگ، الجزیره و زی. اد.اف با برگزاری دوسالانه هنری ونیز و حضور پررنگ هنرمندان ایرانی، بخش مهمی از برنامه های بخش فرهنگی خود را به بازتاب این رویداد، گفت وگو با هنرمندان ایرانی و نمایش آثار هنرمندان ایرانی در این رخداد معتبر بین المللی اختصاص می دهند، شبکه های مختلف تلویزیون ایران بدون هیچ اشاره ای به چنین رخداد مهم و بحث برانگیزی، به پرکردن آنتن های خود با برنامه های سیاسی و اقتصادی می پردازند. زمانی که فروش آثار هنری ایران در حراج «ساتبی» خبرنگاران شبکه های مختلف را به این محل می کشاند که با تهیه گزارش های تصویری و صوتی ناخواسته به مطرح کردن نام ایرانیان بپردازند، با هیچ گونه بازتاب تصویری و شنیداری از این خبر مهم در رسانه های ملی مواجه نمی شویم. اگر مدیران، مسئولان و سیاست گذاران رسانه ملی به این حقیقت برسند که زیربنای توسعه ملی، توجه به پایه های فرهنگی از جمله ادبیات، هنر و سینمای کشور است، بی شک به این عرصه سرنوشت ساز اهمیت بیشتری می دهند. هنگامی که هم زمان با بزرگ داشت فردوسی در ایران خبرنگار شبکه «ART» به میان صاحب نظران و فردوسی شناسان از کشورهای مختلف می رود و با تهیه گزارش هایی از آذربایجان، ارمنستان، ایتالیا، آلمان، روسیه، ترکیه به بازتاب تصویری حضور تندیس های فردوسی در این کشورها می پردازد، صدا و سیمای ما از پوشش خبری  همایش ها، سخنرانی ها و میزگردهایی که در همین خصوص در کشورمان برگزار می شود، پرهیز می کند. انگار باید بپذیریم که آن ها برایمان دایه مهربان تر از مادرند.بی شک با استمرار چنین روندی دور از ذهن نیست که به سبب بی توجهی رسانه ملی به عرصه ادبیات و هنر در وجوه گوناگون خبری، تحلیلی، نقد و بررسی، در آینده ای نه چندان دور، نسل آینده کشور باید حتی نام مفاخر ادبی و هنری کشورش را، از زبان گویندگان شبکه های مختلف ماهواره ای بشنود.

حامد کمیلی

 با فیلم «وقتی نبودم» میهمان قاب شیشه ای می شود. این فیلم که کارگردانی آن را داریوش یاری برعهده داشته است، داستان پسری به نام «پدرام» را به تصویر کشیده است که پس از مدتی، به زادگاهش در کاشان بازگشته تا تکلیف ارث به جا مانده از پدر و مادرش را روشن کند. زیبا بروفه، محسن قاضی مرادی، طوفان مهردادیان و میترا خواجه نیان، از دیگر بازیگران این فیلم هستند. حامد کمیلی که در سریال های «پرواز در حباب»، «اغما» و «پیامک از دیار باقی» ایفای نقش کرده است، فیلم «تردید» به کارگردانی «واروژ کریم مسیحی» را آماده نمایش دارد. در «تردید» ترانه علیدوستی، بهرام رادان و مهتاب کرامتی نیز ایفای نقش کرده اند.

کامبیز دیرباز

به زودی با فیلم سینمایی «مقلد شیطان»، به کارگردانی «افشین صادقی»، میهمان سالن های سینما می شود. این فیلم که تجربه ای در گونه «نوآر» می باشد، براساس فیلم نامه ای از «حمید نعمت ا...» ساخته شده است. «مقلد شیطان» داستان پلیس اخراجی را روایت می کند که اکنون به تبهکاری خبره تبدیل شده و کارش، اخاذی از آدم هایی خاص است. اصغر همت، ساره بیات، شقایق فراهانی، امید زندگانی، شیوا خنیاگر و سیروس ابراهیم زاده، در «مقلد شیطان»، به ایفای نقش پرداخته اند. کامبیز دیرباز فیلم «عیار ۱۴» به کارگردانی پرویز شهبازی را، در نوبت اکران دارد.

شهره لرستانی

بازی در فیلم سینمایی «گل بارون»، به کارگردانی «شاهین باباپور» را به پایان رساند. این فیلم که هم اکنون آخرین مراحل فنی را پشت سر می گذارد، اواخر تیرماه آماده نمایش عمومی می شود. این فیلم داستان جوانی به نام حمید را به تصویر کشیده است که در یک شرکت بزرگ، برایش اتفاقاتی می افتد که موقعیت شغلی و زندگی خانوادگی وی را به خطر می اندازد. رضا شفیعی جم، مهران غفوریان، مجید صالحی، بهنوش بختیاری، مهران رجبی، کیانوش گرامی، جلیل فرجاد و کیومرث ملک مطیعی، از دیگر بازیگران «گل بارون» هستند.

حمید اعتباریان (تهیه کننده سینما)

از تلاش، برای ساخت فیلم سینمایی «سن پترزبورگ۲» خبر داد. نگارش فیلم نامه این اثر، توسط «پیمان قاسم خانی» به پایان رسیده است و در مرحله بازنویسی قرار دارد. «سن پترزبورگ ۲» سال آینده در خارج از کشور و با حضور بازیگران ایرانی و خارجی، کلید می خورد. هنوز کارگردان این فیلم مشخص نشده است. «سن پترزبورگ۱» که بهروز افخمی کارگردانی آن را برعهده دارد، سکانس های پایانی فیلم برداری را پشت سر می گذارد. در این کمدی حادثه ای که درباره «رفاقت»، «عشق» و «بلوف» است، پیمان قاسم خانی، شیلا خداداد، بهاره رهنما، اندیشه فولادوند، ماه چهره خلیلی، سروش صحت، امید روحانی، بابک برزویه و امین حیایی ایفای نقش کرده اند.

سیما تیرانداز

 بازی خود را در فیلم تلویزیونی «سایه های بلند گناه»، به کارگردانی «شهرام شاه حسینی» به پایان رساند. این فیلم داستان سرقت ادبی از نویسنده ای تنگدست را روایت می کند که عده ای، درصدد توطئه هایی برای از بین بردن حقوق وی هستند. به جز سیما تیرانداز، حمیدرضا پگاه، امیریل ارجمند، مهرداد ضیایی، احمد ساعتچیان و نگار عابدی در این فیلم ایفای نقش کرده اند. سیما تیرانداز بازی در فیلم های «بانو»، «هامون»، «پاداش سکوت» و مجموعه های تلویزیونی «حلقه سبز» و «باران عشق» و «بی بی یون» را در کارنامه دارد. «شهرام شاه حسینی» کارگردان «سایه های بلند گناه» به زودی مجموعه تلویزیونی «تاوان» را نیز برای شبکه سوم سیما کارگردانی خواهد کرد. وی سال گذشته فیلم «زن ها فرشته اند» را، بر پرده سینماهای کشور داشت.

سارا خوئینی ها

بازی خود را در فیلم سینمایی «یک بازی ساده» به پایان رساند. این فیلم که هم اکنون در مرحله تدوین قرار دارد، توسط «مهدی برقعی» کارگردانی شده است.«یک بازی ساده» داستان زوجی را روایت می کند که پس از ۱۵ سال زندگی مشترک، حدود سه سال است که از یکدیگر جدا شده اند. نیما شاهرخ شاهی، سحر زکریا، سحر قریشی و امیر جعفری، از دیگر بازیگران این فیلم هستند.

ورایتی- «دیوید فینچر» کارگردان صاحب نام سینمای هالیوود، از سوی کمپانی «کلمبیا پیکچرز» برای کارگردانی پروژه سینمایی «شبکه اجتماعی»، انتخاب شد. این کمپانی که از مدت ها پیش با «فینچر» درباره ساخت این فیلم مذاکره داشت، سرانجام توانست نظر مساعد وی را برای کارگردانی این اثر جلب کند. «شبکه اجتماعی» به راه اندازی و توسعه شبکه «فیس بوک»، در سال ۲۰۰۴، توسط چند دانشجوی دانشگاه هاروارد می پردازد. فیلم نامه اثر جدید «دیوید فینچر» را «آرون سورکین» نوشته است. «فینچر» که ساخت این فیلم را اواخر سال میلادی جاری آغاز می کند، سال گذشته با فیلم «پرونده عجیب بنجامین باتن»، نامزد اسکار بهترین کارگردانی شد.

«بازی»، «هفت» و «اتاق وحشت»، از دیگر ساخته های مطرح «دیوید فینچر» است.

آنتونیو باندراس و یک جایزه ویژه سینمایی

رونق و تولید انبوه فیلم های ۹۰ دقیقه ای با جذب کارگردانان سینما ابتدا به حمایت تلویزیون از سینما تعبیر شد، اما این روند در طول زمان تغییر کرد و اکنون تولید فیلم های تلویزیونی با توجه به کاهش کیفیت این فیلم ها و رکود فیلم سازی، تهدیدی برای سینما محسوب می شود.

تولید فیلم های تلویزیونی در سال های اخیر رونق داشته و سازمان صدا و سیما، از طریق خط تولید وسیعش نیازهای خود به پخش و نمایش فیلم های سینمایی را تامین کرده است. ساخت فیلم های ۹۰ دقیقه ای در این سبک و شیوه می تواند پیامدهای مثبت و منفی داشته باشد.

بازاری که تلویزیون برای فعالیت سینماگرانی فراهم کرده که به دلیل شرایط بحرانی سینما، نمی توانند فرصت کار داشته باشند، فریبنده و جذاب است. میزان دستمزدها با توجه به زمان کوتاه تولید این فیلم ها در تلویزیون بسیار بالاست و سینماگران از فعالیت در تلویزیون استقبال می کنند.تعداد قابل توجهی از بازیگران که دیگر نمی توانند نقش های اصلی در سینما بازی کنند، پای ثابت فیلم های تلویزیونی هستند و به برکت تولید این آثار همچنان به عنوان بازیگر فعالیت می کنند. اما نظارت محدود بر تولید این آثار و شتابی که بر ساخت آن ها حاکم است، باعث شده بیشتر فیلم های تلویزیونی با اشکال ها و نواقص ساختاری فاحش روبه رو باشد.بیشتر این آثار که نام کارگردان های گمنام و جوان را بر پیشانی دارد، به سیاه مشق هایی می ماند که نمایش آن از شبکه های پربیننده تعجب برانگیز است. ساخت فیلم های تلویزیونی می تواند عرصه ای برای آموختن و تجربه کردن کارگردان های جوان باشد تا با هزینه ای کمتر و در زمانی محدود الفبای سینما را بیاموزند. این عرصه که می تواند زمینه رشد و بالندگی نسل تازه ای از فیلم سازان را فراهم کند، به دلیل نیاز شبکه ها به پخش فیلم و تولید پرشتاب برنامه، به مسابقه ای برای پر کردن آنتن تبدیل شده است.نمایش فیلم های تلویزیونی با کیفیت های نازل در حالی که بسیاری از فیلم های سینمایی نمی تواند روی پرده برود، سوال برانگیز است. اگرچه تعدادی از این فیلم ها نام سازندگانشان را بر سر زبان انداخت، اما این جریان پس از مدتی به دلایل مختلف از جمله نیاز شبکه ها به پخش برنامه در ساعت های بیشتر، به شکلی ادامه پیدا کرد که کیفیت قربانی کمیت شد.فیلم های تلویزیونی در شرایط فعلی، پاسخ گوی نیاز مخاطب جدی و منتقدان نیست اما هدف پر کردن آنتن را تامین کرده است. در هفته تعداد قابل توجهی از این فیلم ها از شبکه های مختلف روی آنتن می رود و اخبار ساخت این آثار در شکل وسیع منتشر می شود. سهم سینمای ایران از رسانه ملی محدود شده است اما سینماگران در تلویزیون، مشغول ساخت فیلم و مجموعه هستند.دستمزدهایی که برای تولید فیلم و مجموعه به سینماگران داده می شود، آن قدر وسوسه کننده است که بازیگران ترجیح می دهند عطای حضور در سینما را به لقایش ببخشند. بیشتر تهیه کنندگان بخش خصوصی نیز از بالا بودن دستمزدها در تلویزیون ناراضی هستند و معتقدند که تلویزیون بازار سینما را به هم ریخته است.فیلم تلویزیونی پدیده ای منحصر و محدود به شبکه های داخلی نیست، شبکه های مختلف خارجی هم فیلم تولید و پخش می کنند و با هزینه ای کمتر از بودجه یک فیلم سینمایی تلاش می کنند بخشی از نیاز مخاطب به دیدن فیلم را تامین کنند، اما آن چه در شبکه های داخلی اتفاق می افتد گاهی جز نمایش خامی، بی تجربگی و سطحی نگری نیست.تهیه کننده فیلم سینمایی «آل» دلیل بی توجهی منتقدان را به فیلم های تلویزیونی، فقدان انگیزه هنری در ساخت این آثار دانست.

علی معلم  گفت: تا زمانی که فیلم های ۹۰ دقیقه ای بی برنامه و بی کیفیت ساخته می شود و در جلب توجه مخاطبان و منتقدان توفیقی کسب نمی کند، نباید توقع داشت منتقدان این آثار کم اهمیت و بی محتوا را ارزیابی و بررسی کنند.وی افزود: در سال های اخیر شاهد تولید انبوه فیلم های تلویزیونی بوده ایم و این تولیدات به نوعی زنگ تفریح، عرصه ای برای بخت آزمایی و منبع درآمدی برای افراد شاغل در این حرفه تبدیل شده و از نظر ساختار بی ارزش و از جنبه زیباشناسی با مشکل روبه روست و با کارکردهای مشخص و زمان دار ساخته می شود.معلم گفت: در صورتی که هدف تولید فیلم های ۹۰ دقیقه ای را ایجاد زمینه اشتغال برای فیلم سازان بدانیم، این پروژه با موفقیت روبه رو بوده و اگر به دنبال دستاوردی دیگر بوده ایم، باید بدانیم این پروژه با شکست مواجه شده است.وی گفت: رسانه ملی بهتر است با مشخص کردن اهدافی برای خود و با شرایط گذاری وارد جریان تولید در بخش خصوصی شود و از طریق سرمایه گذاری در آن بخش، تغذیه ای مناسب با استانداردهای قابل قبول برای مخاطبان خود به ارمغان آورد.کارگردان فیلم تلویزیونی «پدر کاغذی» نیز ضعف مدیریت نیروی انسانی را عامل اصلی افت کیفیت فیلم های تلویزیونی دانست.علیرضا اسحاقی گفت: با توجه به این که نویسندگان و کارگردانان به طور مستقیم با ذائقه تماشاچی در تماس و بر آن تاثیرگذار هستند، در ساخت برنامه ها و فیلم های تلویزیونی مهم ترین عامل، چیدمان درست گروه پروژه است که باید دارای تجربه و تخصص باشند.کارگردان فیلم سینمایی «تله روباه» ادامه داد: زودبازده بودن به کار لطمه می زند و این که تلویزیون خوراک می خواهد توجیه مناسب و پذیرفتنی برای ساخت فیلم های تلویزیونی طی چند روز، با عوامل غیرحرفه ای و با بودجه اندک نیست.وی افزود: فیلم های تلویزیونی معمولا در ۲۰ روز ساخته می شود و در این مدت کوتاه نباید انتظار یک تولید قابل قبول را داشت. متاسفانه به سابقه عوامل در تولید این فیلم ها اهمیت داده نمی شود، صدابردارها بوم من هستند، دستیاران تصویربردار تصویربرداری می کنند، دستیارهای کارگردان، کارگردانی می کنند، عوامل غیرحرفه ای پول کم می گیرند و حاصل کار هم قابل دفاع نیست.اسحاقی تاکید کرد: تلویزیون عرصه ای برای تربیت نیروی انسانی نیست و بهتر است با به وجود آوردن شرایط و امکانات برای دانشجویان این حرفه مسئولیت را به دانشگاه ها واگذار کنیم و فراموش نکنیم اگر به روند تولید و ارائه آثار ضعیف و کم بار ادامه دهیم، مخاطبان قربانیان این بازی خواهند بود.کارگردان فیلم سینمایی «چپ دست» نیز درجه بندی فیلم های ۹۰ دقیقه ای براساس کیفیت را برای برآورد بودجه ضروری دانست.آرش معیریان گفت: تلویزیون به عنوان رسانه ای که با سلیقه جمعی و عام روبه روست اطلاعات تربیتی، اخلاقی و رفتاری را به مخاطبان منتقل می کند، وظیفه مهمی در قبال مردم دارد و فقط به سرگرم کردن مخاطب نمی پردازد.وی درباره کیفیت این فیلم ها گفت: متاسفانه درجه بندی کیفی برای این آثار وجود ندارد و به هر اثر بدون توجه به این که در چه گونه ای ساخته می شود، بودجه ثابت تعلق می گیرد. اگر آثار با توجه به سابقه کارگردان و تهیه کننده و در مرحله عقد قرارداد و تصویب درجه بندی شود و بودجه هایی متناسب با درجه تعیین شده برآورد و ارائه شود با ارتقای کیفیت این آثار مواجه می شویم.رضا درستکار نیز بی توجهی به کیفیت فیلم های تلویزیونی را عامل اصلی ضعف های تکنیکی و ساختاری این آثار دانست.این منتقد و روزنامه نگار گفت: فیلم های ۹۰ دقیقه ای به دلیل محدودیت بودجه و زمان با سرعت بالایی ساخته می شود و این مسئله به کیفیت این آثار لطمه وارد می کند. هر اثری در تاریخ هنر برای ماندگار شدن باید کیفیت گرا و مطابق با مبانی و موازین زیباشناسی باشد، فیلم های ۹۰ دقیقه ای از این قاعده مستثنا نیست و اگر فیلم هایی براساس قواعد و اصول رایج در دنیا ساخته شود حتما با استقبال مخاطبان و منتقدان مواجه می شود.درستکار درباره پایین بودن کیفیت فیلم های تلویزیونی گفت: مهم ترین عامل افت کیفیت این آثار، سفارشی بودن آن هاست. تلویزیون به عنوان متولی اصلی این عرصه، تولید فیلم های ۹۰ دقیقه ای را جدی نگرفته و به این ترتیب موجب پایین آمدن کیفیت این آثار شده است. کیفیت این فیلم ها برای مدیران شبکه ها اهمیت ندارد و به دنبال پر کردن آنتن هستند.وی افزود: برای افزایش کیفیت فیلم های تلویزیونی و سینمایی باید شرایطی فراهم شود که رابطه بین منتقدان به عنوان نماینده افکار عمومی و وجدان بیدار جامعه با مدیران رسانه و سینما رابطه ای سالم و پویا باشد و اعتماد متقابل میان آن ها به وجود آید. نقد سازنده می تواند مسیر کارگردان ها را برای ساخت آثاری قابل دفاع هموار کند.

در میان بازیگران سینما، تلویزیون و تئاتر ایران، شمار اندکی هستند که با ایفای نقش های متفاوت و خاص، ارائه بازی های باورپذیر و حسی، همکاری با کارگردانان صاحب نام، محبوبیت نزد مخاطبان و کسب افتخارات در عرصه حرفه ای، کارنامه ارزشمند و قابل تأملی دارند. بی تردید این شاخص ها از عواملی است که در ارزیابی حرفه ای یک بازیگر، تاثیر بسزایی دارد. «فرهاد قائمیان» یکی از همین بازیگران است. وی که متولد سال ۱۳۴۴ در اردبیل است، فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۷۰ با بازی در فیلم های کوتاه آغاز کرد.

با فیلم «دمرل» یدا... صمدی، به سینمای حرفه ای راه یافت. پس از آن نیز در سال ۱۳۷۹ به فعالیت در تلویزیون پرداخت و در سمت های مختلفی، هم چون بازیگر، تهیه کننده، مدیرتولید و طراح صحنه و لباس به فعالیت پرداخت. قائمیان علاوه بر حضور در عرصه سینما و تلویزیون، بازیگری و کارگردانی تئاتر را نیز در کارنامه هنری خود دارد. البته خودش در این باره می گوید: «از سنین کودکی، جادوی هنر، مسحورم کرده بود. صحنه تئاتر و پرده نقره ای سینما برایم خیال انگیز بود و کلک خیالم را، تا دوردست های آبی کودکانه می برد. با تشویق خانواده و حمایت برادران بزرگ ترم، تئاتر را آموختم و این هنر متعالی، مرا با سینما پیوند زد؛ تماشای بی شمار فیلم های سینمایی و سپس ورود به عرصه سینمای هشت میلی متری، کلنجار رفتن با دوربین، ساخت فیلم کوتاه، تدوین و گویندگی، تهیه کنندگی مدیریت تولید و در نهایت بازیگری.

حال پس از سال ها، کلک خیالم هنوز در دوردست های آبی کودکانه پرسه می زند و همیشه یاد عزیزترین کسم در دنیاست که حضورم را، در عرصه جادویی هنر شیرین کرده است. یاد و خاطره مادرم، تنها آموزگارم!»

فرهاد قائمیان سال ۷۷ برای بازی در فیلم «هیوا» به کارگردانی زنده یاد «رسول ملاقلی پور»، نامزد دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد جشنواره فیلم فجر شد. منتقدان سینما در سال ۱۳۸۰، وی را برای بازی در فیلم «قارچ سمی» ملاقلی پور، جزو ده بازیگر برتر سینمای ایران معرفی کردند. جشنواره فیلم فجر مشهد نیز سال ۱۳۸۲، جایزه بهترین بازیگر نقش مکمل مرد را، برای بازی در فیلم «تارا و تب توت فرنگی»، به وی اهدا کرد.

قائمیان سال گذشته فیلم «دعوت» ابراهیم حاتمی کیا را، بر پرده نقره ای داشت. مخاطبان تلویزیون هم چهره وی را با سریال هایی چون «وفا»، «شهریار» (در نقش پدر شهریار)، «بی صدا فریاد کن» و... به خاطر سپرده اند. در فرصتی کوتاه و در یک تماس تلفنی که قرار هم نبود چندان به طول بینجامد، با وی هم کلام شدیم. ایشان نیز در نهایت صداقت و صمیمیت و با صدای گیرا، گرم و آهنگینش، پاسخ گوی پرسش هایمان شد. از «سینما»، «بازیگری»، «تلویزیون» و فعالیت های اخیرش گفتیم و شنیدیم. با تشکر فراوان از این که همراهمان شد، برایش آرزوی موفقیت در عرصه زندگی و بازیگری داریم.

 فیلم شناسی: دمرل (یدا... صمدی)، سکوت کوهستان (یدا... نوعصری)، سارای (یدا... صمدی)، هیوا (زنده یاد رسول ملاقلی پور)، نسل سوخته (زنده یاد رسول ملاقلی پور)، رنگ شب (محمدعلی سجادی)، سفر به فردا (محمدحسین حقیقی)، گام های لرزان (افسانه منادی)، قارچ سمی (زنده یاد رسول ملاقلی پور)، تارا و تب توت فرنگی (سعید سهیلی)، شهر زیبا (اصغر فرهادی)، به رنگ ارغوان (ابراهیم حاتمی کیا)، از تاریکی می ترسم (مژگان اسکویی)، شوریده (محمدعلی سجادی)، رامی (بابک شیرین صفت)، مخمصه(محمدعلی سجادی)، احضارشدگان (آرش معیریان)، کارناوال مرگ (رضا اعظمیان)، فرزند صبح (بهروز افخمی)، دعوت (ابراهیم حاتمی کیا)، شکار روباه (عقرب) (مجید جوانمرد)، تهران سیم آخر (مهدی کرم پور).

 آثار تلویزیونی: طریق عشق (حسین مختاری)، شهریار (کمال تبریزی)، وفا (محمدحسین لطیفی)، از شنبه تا پنج شنبه (حجت قاسم زاده)، به دنیا بگویید بایستد (محمدرضا آهنج)، بی صدا فریاد کن (مهدی فخیم زاده)، شکرانه (سعید سلطانی)، جایی نزدیک آسمان (سامان سالور)، سرقت (محمدرضا آهنج)، گروگان (محمدرضا آهنج)، یک فنجان چای گرم (یلدا جبلی)، راز (سعید اسدی)، نردبامی بر آسمان (محمدحسین لطیفی)، سرزمین کهن (کمال تبریزی).

آثار صحنه ای: چشم در برابر چشم، حکایت اول- روایت دوم، چپو، تراژدی دوم، مرگ و شاعر. *

 با توجه به توانمندی هایتان در عرصه بازیگری، بیشتر شما را در قاب شیشه ای تلویزیون می بینیم تا پرده نقره ای سینما. به نظر می رسد حضور کم رنگ تان در عرصه سینما، باید علت خاصی داشته باشد.

 من چندان با نظر شما موافق نیستم. چون حضورم در سینما، به نقش های پیشنهادی و در نهایت به انتخاب من بستگی دارد. گمان می کنم حضور در دو فیلم سینمایی در سال برای یک بازیگر، آن هم با شرایط من که هم زمان با فعالیت در عرصه سینما، به کارهای دیگری چون نقش آفرینی در ۲ سریال الف ویژه می پردازد، حضوری کم رنگ نیست. به ویژه با توجه به فیلم نامه های پیشنهادی که برخی از آن ها، برایم دلچسب نیست.

 پس می توان گفت شما هم به سبب فیلم نامه های نه چندان منسجم و قوی، کمتر در سینما حضور دارید.

 سخن من بدان معنا نیست که فیلم نامه های پیشنهادی را به کلی نپسندم. اما نکته این جاست، من ترجیح می دهم کارهایی را بپذیرم که فیلم نامه هایشان، با سلایق شخصی من هم خوانی داشته باشد. از طرفی باید برنامه ریزی های کاری ام به گونه ای باشد که امکان فعالیت در سینما را داشته باشم. به عنوان مثال هم اکنون درگیر بازی در مجموعه ای تلویزیونی هستم. به همین سبب باید برنامه ام را طوری تنظیم کنم که بتوانم به کار سینمایی هم بپردازم.

 پس انگار این روزها حسابی سرتان شلوغ است.

بله. به تازگی بازی در کار جدید «محمدحسین لطیفی» را به پایان رساندم که یک مجموعه تلویزیونی به نام «نردبامی بر آسمان» است. البته هم زمان نیز در کار جدید سینمایی رسول صدرعاملی با عنوان «زندگی با چشمان بسته» ایفای نقش می کردم. هم اکنون نیز مشغول بازی در سریال «سرزمین کهن»، به کارگردانی کمال تبریزی هستم. پیش از نوروز امسال نیز در ۲ فیلم سینمایی «تهران سیم آخر» به کارگردانی مهدی کرم پور و «دلواپسی» ساخته بهمن گودرزی، حضور داشتم.

 با بررسی کارنامه بازیگری شما می توان فیلم ها و نقش های متفاوت را، در گونه های مختلف سینمایی و تلویزیونی شاهد بود. بی تردید به عنوان یک بازیگر توانمند، باید شیوه ای خاص و ویژه برای نزدیک شدن به نقش و ایفای آن داشته باشید.

پاسخ به این پرسش، در این فرصت کم برایم امکان پذیر نیست. اما تلاش می کنم وقتی به طور هم زمان در دو یا سه پروژه بازی می کنم، خروجی کار برایم رضایت بخش و به گونه ای باشد که به عنوان بازیگر احساس کنم تلاشم برای ایفای هرچه بهتر نقش، نتیجه داده است. اما باورپذیری نقش از سوی تماشاگر، برایم اهمیت بسیاری دارد. چون معتقدم این باورپذیری نقش از سوی مخاطب، هم برایم حکم کلاس آموزشی دارد و هم این که کارم از سوی کسانی که برای آن ها وارد میدان شده ام، مهر تایید می خورد.

 در سال های اخیر تلویزیون با جذب نیروهای متخصص، کارگردانان، عوامل فنی و بازیگران سینما به این رسانه و ساخت فیلم های تلویزیونی، تلاش در افزایش شمار مخاطب و بالا بردن ارتقای کیفی آثار تلویزیونی داشته است. این روند فزاینده را چگونه ارزیابی می کنید؟

 ببینید! من به عنوان یک بازیگر نباید سینما و تلویزیون را از هم جدا کنم و میان آن ها تفاوت بگذارم. من یک بازیگرم و می توانم هر نوع بازی را چه در سینما و چه در تلویزیون ارائه دهم. البته شاید از لحاظ ساختار، دکوپاژ و کارگردانی، این دو رسانه از هم متمایز باشد اما به لحاظ کار تصویری، با هم برابری می کند. به اعتقاد من جدا کردن سینما و تلویزیون از یکدیگر، درست نیست. چون چه از طریق سینما وارد تلویزیون شویم یا به عکس، مهم این است که بازی مان مورد پسند و توجه مردم و مخاطبان قرار گیرد. این نکته ارزشمند است. چون ما به خاطر مردم کار می کنیم، حال چه در سینما و چه در تلویزیون. این که بخواهیم مردم را جدا کنیم و بگوییم «مخاطب سینما» یا «مخاطب تلویزیون»، چندان درست نیست. چون همان مخاطب تلویزیون هنگامی که در خانه یک سریال یا فیلم تلویزیونی را می بیند، پس از مدتی به سینما می رود و به تماشای یک فیلم سینمایی می پردازد. پس بنابراین بازیگری که برای مردم کار می کند با جدا کردن مخاطبانش از یکدیگر، به نوعی به شعور فرهنگی و اجتماعی آن ها توهین می کند. چون در نهایت مردم هستند که با تایید کار، به حرفه و نقش ما اعتبار می بخشند. از یک منظر اتفاقا حضور سینماگران مطرح در تلویزیون، می تواند به ارتقای سطح کیفی تولیدات این رسانه کمک کند و تاثیر مثبتی به همراه داشته باشد. البته امیدوارم این تاثیرگذاری متقابل باشد. حضور سینماگران در تلویزیون نباید سبب رکود سینمای ایران شود بلکه باید رشد کمی و کیفی تولیدات سینمایی را به همراه داشته باشد.

برخی از بازیگران معتقدند که با حضور در تلویزیون، با مخاطب میلیونی سروکار خواهند داشت و بهتر می توانند بازخورد تلاش خود را در زمینه بازیگری ارزیابی کنند. در حالی که پس از بازی در یک فیلم سینمایی، ماه ها و چه بسا چند سالی، باید در انتظار نمایش عمومی آن باشند.

 اگر ما برای جامعه و مردم عزیز کشورمان فعالیت می کنیم، نباید بازی در سینما و تلویزیون برایمان تفاوتی داشته باشد. حتی اگر فرض را بر تفاوت میان این دو رسانه بگذاریم، باید چنان به کار خود اشراف و تسلط داشته باشیم که با جدا کردن نوع فعالیت مان در سینما، تلویزیون یا حتی تئاتر، بتوانیم کارمان را به بهترین نحو ممکن در معرض تماشای مخاطب قرار دهیم. اگرچه معتقدم که جدا کردن سینما و تلویزیون از یکدیگر، کار درستی نیست. اما از طرفی هم فکر می کنم با توجه به شرایط موجود و روند حاکم بر سینما و تلویزیون، باید کارهای خوب و ارزشمند از کارهای متوسط و ضعیف متمایز باشد.بی تردید با برنامه ریزی صحیح مسئولان، کنار گذاشتن تولیدات نازلی که قطعا در تلویزیون هم هست و ارائه کارهای شسته رفته ای که کیفیت بالایی هم دارد، می توانیم سطح سلیقه مخاطب عام را هم بالا ببریم.

 با توجه به نقش های متفاوتی که در کارنامه تان به ثبت رسانده و به خوبی هم از پس ایفای آن ها برآمده اید، به نظر می رسد باید ملاک های مشخصی برای پذیرش نقش های پیشنهادی تان داشته باشید.

بالطبع نوع انتخاب هر بازیگر، با توجه به یک سری عوامل از جمله ساختار شخصیتی و اخلاقی و براساس مصالح اجتماعی، فرهنگی و هنری و نیز تفکرات شخصی صورت می گیرد. من معتقدم وقتی یک بازیگر در یک ژانر یا گونه ای خاص محدود نشده باشد و بتواند عرصه های مختلف را تجربه کند، در حقیقت بستری مناسب برایش فراهم می شود که قطعا باید از این فرصت نهایت استفاده را ببرد. خدا را شکر می کنم که به لطف او توانسته ام با فیلم نامه ها و کارگردانان خوب و حرفه ای کار کنم و با پیشنهادهای خوب و نقش های خاص و متفاوتی مواجه شوم، کارگردانانی که توانایی های لازم را، برای ایفای چنین نقش هایی در من دیده اند. البته باز هم این اتفاق خوشایند را لطف خداوند می دانم. اما اگر بخواهم ملاک خاصی را برای پذیرش نقش قائل باشم، معیارهای فکری است که برای آن ها ارزش خاصی قائلم.

 به عنوان بازیگری محبوب که توانایی خود را در عرصه سینما، تلویزیون و تئاتر به اثبات رسانده اید، اوضاع و شرایط امروز بازیگری را چگونه ارزیابی می کنید؟

 بی تردید اگر یک بازیگر از پشتوانه علمی و آکادمیک کافی برخوردار باشد، این پشتوانه تاثیر بسزایی در انتخاب هایش دارد. به گونه ای که همراهی و همکاری با دیگر بازیگران حرفه ای، برایش اهمیت بسیاری خواهد داشت. اما به هر حال بخش مهمی از شرایط امروز بازیگری، به عملکرد مسئولان بازمی گردد که باید پاسخ گوی آن باشند. این که توضیح دهند چه اتفاقی افتاده که برخی بدون برخورداری از پشتوانه علمی و آکادمیک که لازمه حرفه بازیگری است، به راحتی وارد عرصه بازیگری شده اند و بدون هیچ قید و شرطی، نقش های اصلی به آن ها واگذار می شود. از طرفی فکر می کنم روندی که ما در دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی داریم، پاسخ گوی هیچ کدام از بازیگران سینمای آینده ما نخواهد بود. متاسفانه آموزش بازیگری به روز نیست و پرورش استعدادها، به گونه ای صحیح انجام نمی گیرد. این حقیقت نیز با توجه به ارتباطم با دانشجویان، آموزشگاه های بازیگری، دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی برایم مشخص شده است. بد نیست شما هم به عنوان یک منتقد و روزنامه نگار، برای یافتن پاسخ این پرسش با مسئولان و دست اندرکاران سینمای کشور گفت وگوهایی داشته باشید، تا نتیجه این اتفاق ناخوشایند را فرجامی خوش دهید.

 با مشغله های فراوان در عرصه سینما و تلویزیون، آیا فرصت حضور در زمینه تئاتر را هم دارید؟

خوشبختانه بله. سال گذشته در نمایش «مرگ و شاعر» بازی داشتم که در تئاترشهر به روی صحنه رفت. در این نمایش که کارگردانی آن را «کیومرث مرادی» برعهده داشت محمدرضا حسین زاده و خانم ها پانته آ بهرام و بهاره کاتوزی هم ایفای نقش داشتند. این نمایش پس از اجرا در تهران، در جشنواره تئاتر «بهاماترا»ی هندوستان و در شهرهای کلکته، بمبئی و دهلی نو به روی صحنه رفت. اگر شرایط کاری ام اجازه دهد قرار است یک نمایش دیگر را هم به روی صحنه ببریم.

 جناب قائمیان با توجه به این که در عرصه تئاتر هم فعالیت می کنید و از بازیگران توانمند این عرصه به شمار می آیید، وضعیت تئاتر را در مقایسه با سینما و تلویزیون چگونه می بینید؟

اگر فرصت برای هر بازیگری فراهم شود که بتواند در تئاتر کار کند، نوعی آموزش حین خدمت به شمار می رود. به گمان من بازیگرانی که کار تصویری می کنند، بد نیست هر از گاهی حتما در عرصه تئاتر فعالیت کنند. چون هم اطلاعات و آموخته هایشان مرور می شود و هم این که به توانایی ها و ضعف های خود بیشتر پی می برند. بی گمان هر بازیگر حرفه ای، باید تئاتر را به عنوان یکی از عرصه های کاری تجربه کند. البته در مورد وضعیت تئاتر امروز و ارزیابی آن باز هم باید مسئولان پاسخ گو باشند.

 یکی از مباحث هماره بازیگری، «بازی تئاتری» و «بازی سینمایی» است. به گونه ای که به عنوان مثال بیشتر منتقدان همواره در نقد آثار بهرام بیضایی از بازی های تئاتری ، به عنوان یکی از مهم ترین نقاط ضعف فیلم های وی یاد می کنند. شما تا چه حد با این عقیده موافق اید؟

 البته من در حد و اندازه ای نیستم که درباره آثار استاد بهرام بیضایی اظهارنظر کنم. اما فکر می کنم اگر ما بهرام بیضایی را به عنوان یک استاد سینما و تئاتر قبول کرده ایم، باید این را هم بپذیریم که ایشان به خوبی می دانند که چه نوع بازی از بازیگرشان می گیرند. بی شک وی کارگردانی، نوع بازی ها و نمایش نامه نویسی را به خوبی می داند و می شناسد.ما در کلاس های استاد اصول بازیگری را آموخته ایم و با خواندن آثار و کتاب های ایشان، با بازیگری آشنا شده ایم. پس نمی توانیم بگوییم بهرام بیضایی نمی داند که چگونه از بازیگرش بازی بگیرد. نوع کار و خواست بیضایی این است که به گونه ای خاص از بازیگر بازی بگیرد و این هرگز به معنای «بازی تئاتری» نیست. از طرفی با سیر کارها و آثار استاد می توان به این نکته رسید که این سبک بازی، خاص ایشان است. ساختار آثار بهرام بیضایی براساس کارهای نمایشی ژاپن و شرق دور است که البته در نوع خود بسیار هم ارزشمند است. به اعتقاد من وقتی با فیلمی مواجه می شویم، باید براساس پیشینه کارگردان، نوع و ساختار آثار وی با آن برخورد کنیم.

 کارگردانان، بازیگران و منتقدان، هر کدام بنا به دیدگاه، نگرش و سلیقه خود، تعریفی خاص از «بازیگری» و «بازیگر خوب» دارند. بی شک نظر شما هم در این باره نباید خالی از لطف باشد.

بازیگری مقوله پیچیده ای است. هر لحظه آن، برای هر بازیگر می تواند کلاس درس باشد. بالطبع یک سری تکنیک هایی وجود دارد که بازیگر باید آن ها را بیاموزد. به اعتقاد من بازیگر باید تمام این تکنیک ها را در وجود خویش آن قدر پرورش دهد که جزئی از ذات او شود و وقتی با حس خویش آن را انجام می دهد، دیگر نباید به تکنیک فکر کند. بی شک زمانی که به تکنیک فکر نکرد و فقط حس آن شخصیت یا کاراکتر را گرفت، دیگر بازی نخواهد کرد و خود آن شخصیت خواهد شد و این یعنی بازی نکردن و بازیگری.

 تاکنون برایتان پیش آمده است که به دلایل مختلف، امکان ایفای نقشی دلخواه برایتان فراهم نشده باشد. در حالی که آرزوی بازی کردن آن نقش را داشته اید؟

 بله. این مورد اتفاق افتاده است. اما همیشه فکر کرده ام شاید آن نقش، قسمت من نبوده است. یا شاید اگر در آن مقطع آن نقش را ایفا می کردم به نفع و مصلحت من نمی بود. یا حکمتی در کار بوده است که من از آن اطلاعی ندارم و نمی توانم با آن مبارزه کنم. اما این حسرت وجود داشته که ای کاش من فلان نقش را بازی می کردم. با این حال من به این نکته از این منظر نگاه می کنم که شاید این به نفع من بوده است که آن نقش را بازی نکنم یا شاید اگر من آن نقش را ایفا می کردم، کارنامه حرفه ای ام را زیر سوال می بردم.

 آیا تنوع نقش ها در کارنامه تان می تواند به این معنا باشد که نمی خواهید کلیشه شوید؟ یا خودتان علاقه دارید که زوایای پنهان بازیگری را کشف و تجربه کنید؟

 بیشتر دوست دارم با خودم و توانایی هایم کلنجار روم. این که بتوانم در گونه های متفاوت کار کنم و توانایی هایم را بسنجم. هرگز دوست ندارم در یک نوع نقش خاص، درجا بزنم. بازیگر باید نقش های مختلف را بازی کند تا به کمال مطلوب برسد. تجربیات مختلف سبب می شود که بازیگر به لحاظ بازی، شخصیت و توانمندی به مراتب عالی و تکامل حرفه ای برسد.

 بی تردید کارهای جدیدتان که یا به تازگی بازی در آن ها را به پایان رسانده اید یا در حال ایفای نقش در آن ها هستید، باید همچون دیگر نقش هایتان کارهای متفاوت و خاصی باشد.

 بله، همین طور است. «نردبامی بر آسمان» که پس از سریال «وفا»، دومین همکاری من با «محمدحسین لطیفی» می باشد، کاری تاریخی است که داستان آن درباره زندگی «غیاث الدین جمشید کاشانی»، منجم و ریاضی دان ایرانی است. دانشمندی که خوشبختانه یک سال هم از سوی یونسکو، به نام وی نامگذاری شده است. شخصیتی که در جهان شهره است اما در ایران چندان شناخته شده نیست. به گمان من در عرصه مجموعه های تاریخی تلویزیون، این سریال نقطه عطفی محسوب می شود. «زندگی با چشمان بسته» هم نخستین تجربه همکاری من با «رسول صدرعاملی» است. این فیلم یک اثر متفاوت در کارنامه ایشان به شمار می رود و گروه حرفه ای خوبی، در این پروژه در کنار هم بودند. این فیلم به لحاظ شخصیت پردازی منحصر به فرد است. «سرزمین کهن» کمال تبریزی نیز درباره تاریخ معاصر ایران است که به بررسی تاریخ ایران از دهه ۱۳۲۰ تا دهه ۵۰ و ۶۰ می پردازد. «تهران سیم آخر» به کارگردانی مهدی کرم پور نیز یکی از اپیزودهای سه گانه ای است که دو اپیزود دیگر آن را، داریوش مهرجویی و سیف ا... داد کارگردانی می کنند و موضوع آن درباره تهران و مسائل اجتماعی- شهری آن است. «دلواپسی» ساخته بهمن گودرزی هم مضمونی اجتماعی دارد.

 و سخن آخر؟

 از شما که در جوار بارگاه امام رضا(ع) هستید، التماس دعا دارم. بسیار خوشحال شدم که با روزنامه خراسان گفت وگو داشتم. سلام مرا به مدیران، مسئولان و همکارانتان برسانید. از خوانندگان عزیز خراسان و آن ها که شاید جایی کوچک در دل شان دارم، می خواهم هرگاه در ساعت های خاصی در حرم امام رضا(ع) خلوت و با پروردگار راز و نیاز می کنند، ما را هم از یاد نبرند و از دعای خیر خود فراموش نکنند.