تلویزیون در چند سال اخیر با پیش گرفتن روندی جدید، در ساخت مجموعه های روتین، برنامه های طنز، مسابقات و سرگرمی ها و تله فیلم ها، تلاش کرده است با استفاده از فرصت های مناسب و بهره گیری از امکانات لازم، بر شمار مخاطبان شبکه های مختلف خود بیفزاید. البته با بررسی عملکرد و مرور فعالیت های این رسانه -به ویژه در عرصه تولید و ساخت فیلم های تلویزیونی- می توان این تلاش ها را تا حد زیادی کارآمد و مثبت ارزیابی کرد. جذب کارگردانان حرفه ای سینما، بهره گیری از عوامل فنی و بازیگران نام آشنا، تشکیل گروه های حرفه ای در زمینه فیلم نامه نویسی، در اختیار داشتن شبکه های مختلف با رویکردهای گوناگون و... سبب شد تا تلویزیون با ساخت و تولید انبوه فیلم هایی با مضامین مختلف انتظار مخاطبانش را تا حد زیادی برآورده سازد.هرچند از جهاتی این رویکرد و رشد فزاینده آن، تهدیدی برای سینمای کشور به شمار می آید.
به هر حال روزی نیست که خبر آغاز تولید یک فیلم تلویزیونی بر تلکس خبرگزاری ها و نشریه ها منتشر نشود. اما آن چه در عرصه ساخت تله فیلم ها حائز اهمیت است، رشد کمی این تولیدات و کمبود زمان برای پخش آن هاست. به گونه ای که هم اکنون روند تولید فیلم های تلویزیونی به گونه ای است که بیشتر آن ها، پس از گذشت مدت زمان نسبتا طولانی از پایان تولید، هنوز در نوبت پخش قرار دارند و منتظرند تا پروانه ورود به قاب شیشه ای را بگیرند؛ میهمانانی که به سفارش میزبان دعوت شده اند اما هنوز کارت دعوتی، برایشان نیامده است. در فرصتی کوتاه به مرور فیلم هایی پرداخته ایم که در انتظار روانه شدن بر آنتن پخش به سر می برند، یا در نیمه راه تولید می باشند. البته در این میان فیلم هایی را هم که قرار است به زودی به کاروان آثاری بپیوندند که در صف پخش نوبت گرفته اند، از قلم نینداخته ایم. بی تردید چنان چه در سیاست های تلویزیون در زمینه پخش، تجدید نظرهای لازم صورت نگیرد، دور از ذهن نیست که کارگردانان فعال سینما، که در حال حاضر تلویزیون را برای فعالیت انتخاب کرده اند، بازیگرانی که با تلویزیون قرارداد بسته اند، عوامل فنی در عرصه تدوین، فیلم برداری، ساخت موسیقی و... امیدهایی را که به قاب شیشه ای بسته بودند، نقش بر آب ببینند و به خانه اصلی خود -سینما- بازگردند. بی تردید روند تولید و پخش فیلم های تلویزیونی با حضور کارگردانان و بازیگران حرفه ای سینما، تاثیر بسزایی در جذب مخاطب دارد. اما به شرطی که مدیران رسانه ملی، نسبت به سیاست های پخش اهتمام بیشتری داشته باشند.
عبدالحسین برزیده که در عرصه کارگردانی سینما فعالیت دارد، پس از ساخت مجموعه مناسبتی «مثل هیچ کس»، فیلم تلویزیونی «چیزی شبیه معجزه» را، پس از پایان مراحل فنی، برای پخش به سیمافیلم تحویل داده است. این فیلم تلویزیونی که نخستین تجربه «برزیده» در این عرصه می باشد، داستان سه خانواده است که در یک مجتمع مسکونی زندگی می کنند و هر یک با مفهوم «مرگ»، «زندگی» و «برزخ»، دست به گریبان هستند. احمد نجفی، مهسا کرامتی، سحر زکریا، شهرام پوراسد و ابراهیم برزیده از جمله بازیگران «چیزی شبیه معجزه» هستند. این فیلم برای پخش از شبکه سوم، تهیه و تولید شده است. برزیده کارگردانی فیلم های «دکل» و یک اپیزود از «قصه های شهر جنگی» را، در کارنامه سینمایی خود دارد.
مسعود آب پرور که کارگردانی فیلم های سینمایی «قتل آنلاین» و «ساعت ۲۵» را در کارنامه دارد، ساخت فیلم تلویزیونی «سکو» را به پایان رساند. این فیلم که هم اکنون آماده پخش از یکی از شبکه های سیماست، داستان مهندس جوانی را روایت می کند که در مناقصه و طراحی و ساخت سکوی نفت، با چند شرکت معتبر بین المللی رقابت می کند. زیبا بروفه، ناصر ممدوح، بهمن دان، میرطاهر مظلومی، صدیقه کیانفر و سیروس کهوری نژاد، در تله فیلم «سکو» به ایفای نقش پرداخته اند.
کیانوش عیاری کارگردان صاحب نام سینما که سال گذشته، مجموعه تلویزیونی «روزگار قریب» وی از سیما پخش شد، این بار به عنوان تهیه کننده فیلم تلویزیونی «از یاد رفته» به قاب شیشه ای بازگشته است.
«محمد قاسمی» به عنوان کارگردان «از یاد رفته»، در این فیلم داستان جوانی را به تصویر کشیده است که در روزهای پایانی خدمت سربازی، با پیرزنی مواجه می شود که خانواده اش را گم کرده است. وی تلاش می کند این پیرزن را به نوه اش برساند.
مهران رجبی، معصومه اسکندری، محمدرضا داوودنژاد، علی طالب لو، یوسف خداپرست و مصطفی اعلایی، از جمله بازیگران فیلم تلویزیونی «از یاد رفته» هستند که در نوبت پخش قرار دارد.
علیرضا امینی کارگردان فیلم های سینمایی «نامه های باد»، «زمان می ایستد» و «استشهادی برای خدا»، دومین فیلم تلویزیونی خود پس از «تلخون» را، با عنوان «بند آخر» برای بازبینی و قرار گرفتن در نوبت پخش به شبکه اول سیما تحویل داده است. «بند آخر» روایت گر داستان زندگی چهار مجرم است که بر اثر یک حادثه، از زندان فرار می کنند. نیما شاهرخ شاهی، بهزاد خداویسی، امیرحسین رستمی، بابک مرادی و سیامک جعفری در این فیلم حضور دارند.
شاهرخ دولکو نیز ماه گذشته مراحل فنی نخستین فیلم تلویزیونی خود را با عنوان «بازگشت»، برای پخش تحویل شبکه یک سیما داده است. داستان این فیلم درباره مردی است که به او هفت روز مهلت داده می شود، تا از زندان خارج شود و مدرک بی گناهی خود را بیاورد. حسین یاری، آتیلا پسیانی، شاهرخ فروتنیان، سعید ابراهیمی فر، رسول توکلی، قربان نجفی، مریم سلطانی و لیلا ارجمند، در تله فیلم «بازگشت» حضور دارند. تهیه کننده این فیلم «عباس رافعی» است که کارگردانی فیلم های سینمایی «راز مینا»، «پروانه»، «آفتاب بر همه یکسان می تابد» و «کیمیا و خاک» را در کارنامه اش دارد.
سعید ابراهیمی فر کارگردان فیلم های سینمایی «مواجهه»، «تک درخت ها» و «نار و نی»، ساخت فیلم تلویزیونی «ایران بیست سال بعد» را به پایان رسانده و این فیلم آماده پخش شده است.
داستان این فیلم که به سفارش شبکه اول در تهران جلوی دوربین رفت، درباره زنی به نام «شیرین» است که از آمریکا به ایران آمده، تا سهم خود را از شرکت آجرسازی پدرش دریافت کند. مهدی پاکدل، قاسم زارع، نازنین فراهانی و مهدی عبادتی، در تله فیلم «ایران بیست سال بعد» ایفای نقش کرده اند.
سعید ابراهیمی فر پیش از این، فیلم «ماه قرمز» را برای تلویزیون کارگردانی کرده است.
بهنام بهزادی کارگردان فیلم سینمایی و تحسین شده «تنها دوبار زندگی می کنیم»، ساخت فیلم تلویزیونی «بغض شیشه ای» را به نیمه رسانده است. این فیلم داستان دختری به نام «خاطره» را روایت می کند. وی به خواستگارش جواب منفی می دهد و سپس، عازم خارج از کشور می شود.
پریوش نظریه، کتانه افشاری نژاد، قاسم زارع، رامین راستاد، علیرضا آقاخانی و پروین امیرحسینی، از جمله بازیگران «بغض شیشه ای» هستند.
«غافل» عنوان فیلمی تلویزیونی است که به کارگردانی «منوچهر هادی»، آماده پخش شده است. این فیلم داستان جوانی را به تصویر می کشد که در آستانه ازدواج، متوجه می شود که برخلاف گفته اطرافیان پدرش نمرده است. محمود پاک نیت، مهوش صبرکن، یوسف تیموری، سپیده خداوردی و دیبا شیرمحمدی در این فیلم بازی کرده اند.
«موش و گربه» به کارگردانی «حسن لفافیان» نیز قرار است از شبکه اول سیما، به روی آنتن پخش رود.
در این فیلم که مضمونی معمایی و پلیسی دارد، آزیتا حاجیان، امیرمحمد زند، مرجان شکوفگی و انوشیروان ارجمند حضور دارند.
«عزیزی که ناپدید شد» برای پخش از شبکه سوم آماده است. این فیلم به کارگردانی «منوچهر هادی» داستانی اجتماعی دارد و بهنوش طباطبایی، امیررضا دلاوری، علی رزینی و ریما رامین فر، از جمله بازیگران این فیلم هستند.
«آشیانه ای برای زندگی» نیز مراحل پایانی تدوین را سپری می کند، تا برای پخش از تلویزیون آماده شود. این فیلم که «حمید طالقانی» آن را کارگردانی کرده است، داستان زندگی پیرمردی را بازگو می کند که پس از مرگ همسرش، دچار افسردگی و توهم می شود. زنده یاد خسرو شکیبایی، فریبا متخصص، ابراهیم آبادی، بهزاد رحیم خانی، افشین سنگ چاپ، کیانوش گرامی و کیومرث ملک مطیعی، در «آشیانه ای برای زندگی» ایفای نقش کرده اند.
«شاهد عینی» به کارگردانی «مهدی گلستانه» و بازی ناصر ممدوح، عبدالرضا اکبری، ستاره اسکندری، حسن جوهرچی، سعید داخ و غزاله جزایری، از دیگر فیلم هایی است که برای پخش از شبکه دوم سیما، در نوبت پخش قرار گرفته است. داستان این فیلم درباره صاحب یک کارخانه است که بر اثر دخالت های دامادش در کار وی، دچار مشکلاتی می شود.
«داستان دوست» را نیز «سعید عقیقی» منتقد سینما و فیلم نامه نویس، به عنوان نخستین تجربه تلویزیونی اش، آماده پخش کرده است. در این فیلم که روایت دیدار دو برادر پس از سال ها دوری از یکدیگر است، آهو خردمند، فرخ نعمتی، مهدی احمدی، لیلا زارع و محمدرضا افشار نقش آفرینی کرده اند. سعید عقیقی فیلم نامه آثار «هفت پرده»، «شب های روشن» و «صداها»ی فرزاد موتمن را نوشته است.
«یک بام و دو هوا» به کارگردانی «انوشیروان حداد» و بازی گوهر خیراندیش، محمد مطیع، سیروس ابراهیم زاده و آناهیتا اسماعیل خانی، برای پخش از شبکه سوم سیما، مراحل پایانی خود را پشت سر می گذارد. داستان این فیلم درباره زوجی است که با هم اختلاف دارند، اما موضوعی دوباره آن ها را به هم علاقه مند می کند.
«سایه های بلند باد» نیز که درباره سرقت ادبی از نویسنده ای فقیر و توطئه هایی است که برای تضییع حقوق وی انجام می گیرد، آخرین مراحل تصویربرداری را پشت سر می گذارد.
سیما تیرانداز، امیریل ارجمند، حمیدرضا پگاه، مهرداد ضیایی، احمد ساعتچیان و نگار عابدی ایفای نقش دارند.
«تابستان عزیز» نیز مراحل پایانی تدوین را سپری می کند تا روانه آنتن پخش شبکه یک سیما شود. امیرشهاب رضویان که ساخت فیلم های سینمایی «سفر مردان خاکستری»، «مینای شهر خاموش» و «تهران ساعت هفت صبح» را در کارنامه دارد، این فیلم تلویزیونی را کارگردانی کرده است. در نخستین فیلم تلویزیونی رضویان که مضمونی دینی دارد، مهران رجبی، سروش صحت، حمیرا ریاضی، هومن ذبیحی و فریبا آهنگ ایفای نقش کرده اند.
«سرگیجه» مسعود آب پرور نیز با پایان مرحله میکس، آماده پخش شده است. در این فیلم تلویزیونی که فضایی معمایی- حادثه ای دارد، سیما تیرانداز، محمد حاتمی، بیژن امکانیان، بهناز توکلی و منصور میرزابابایی حضور دارند.
جدای از فیلم هایی که تمامی مراحل فنی را پشت سر گذاشته و آماده پخش شده یا در نوبت پخش قرار گرفته اند، برخی فیلم ها نیز مرحله پیش تولید را پیش رو دارند یا به تازگی جلوی دوربین رفته یا قرار است به زودی کلید بخورند.
فیلم های تلویزیونی «دکان های پیامبری» به کارگردانی مهدی علی میرزایی با بازی رامین راستاد، «خانم بزرگ خواب می بیند» به کارگردانی مهرداد متولی و بازی فردوس کاویانی، زهره مجابی، روشنک عجمیان و آتش تقی پور، «کاکوئا»ی اسماعیل فلاح پور با بازی اصغر همت و قاسم زارع، «تنهایی رود» علیرضا رزازی فر با بازی حسن پورشیرازی، «او هیچ گناهی نداشت» داوود اخویان با بازی مجید مظفری و فرخ نعمتی، «بادبادک» حسینعلی لیالستانی، «بهترین چای زندگی» سیروس حسن پور، «سفر سبز» سعید ابراهیمی فر، «کلیه بازیگران عصر جدید» حسن هدایت، «سنگ اول» ابراهیم فروزش، «برندگان» ایرج حبشی، «آبراه» محمد نوریزاد، «موندو»ی شهروز شکورزاده، «پروانه» علیرضا شاه حسینی، «تندباد مایا»ی علی عبدالهی زاده، «راز یک پروانه» مهدی ودادی، «پروانه های آبی عیسی» بیژن شکرریز، «لذت حقیقت» فریدون فرهودی و «بلور باران» به کارگردانی مهدی صباغ زاده، از جمله آثاری است که وارد بزرگراه تولید شده اند. با روند فزاینده تولید فیلم های تلویزیونی، دور از ذهن به نظر نمی رسد که با وجود شبکه های مختلف و در اختیار داشتن امکانات پخش و نمایش، این آثار نیز دچار سرنوشتی مشابه فیلم های سینمایی شود. به گونه ای که شماری از آن ها با وجود گذشت سال ها از تولید و ساخت، هنوز در نوبت اکران قرار دارند؛ یا تعدادی که دیگر هیچ امیدی به هم نشینی با پرده سینما ندارند؛ یا آثاری که به جای سالن های سینما روانه شبکه خانگی شده است. البته هنوز فیلم هایی را که از سال ها پیش در قفسه های وزارت ارشاد دارند خاک می خورند و در بلاتکلیفی به سر می برند باید به این گروه از آثار افزود. خدا کند فیلم های تلویزیونی سرنوشتی چنین تلخ نداشته باشند!
